باسلام وعرض ادب خدمت تمام دوستان وهمراهان صمیمی دایره المعارف هورامان .
بسیاری از دوستان گلایه کرده بودند چرا برای فقدان دوست عزیزم مرحوم محمد مصطفی زاده چیزی ننوشته ام زیرا این عزیز دین بزرگی به گردن هورامان وهمه ی ما داشت .
بنده باید اعتراف کنم که بیش از یک ماه است به اینترنت نیامده ام واین برای من با سابقه 8 سال فعالیت در اینترنت مسئله نادری است. راستش مدت یک ماه در کمای روحی بسر می بردم. اتفاقی برایم افتاد بسیار سخت وکمرشکن بطوری که در روح و روانم اثر بسیار مخربی گذاشت هر چند که بسیاری از دوستان و اقوام وخانواده مدام سعی در آرام کردن من و متقاعد کردنم بودند اما روح وروانم چنان در عذابی بودکه حتی یک لحظه روی آرامش به خود ندید اگر خداوند لطف خود را شامل حالم نمی کرد معلوم نبود چه بلایی سرم می آید. با توکل به خدا این بحران بزرگ دارد می گذرد و من امروز پس از یک ماه به اینترنت برگشته ام.
من از همان ساعت اولیه از فوت دوست وبرادر عزیزم محمد مصطفی زاده خبردار شدم هرچند که خود غم بزرگی در سینه داشتم اما غم او بسیار سنگینتر بود . اما چکنم که اینترنتم قطع بود ونمی توانستم این غم بزرگ را منعکس کنم .
امروز می خواهم در باره اش بنویسم هرچند دیر اما این عزیز کسی نیست که فراموش شود باید همیشه یادش در دل ما باقی بماند .کاکه محمد دین بزرگی به گردن هورامان دارد او از پیشگامان نوشتن به زبان هورامی بود او از معدود کسانی بود که همه ی ما را تشویق وترغیب کرد تا به زبان مادری خود بنویسیم. یادم می آید اولین متنی را که به زبان هورامی نوشته بودم واین عزیز با شور وشوق فراوانی بهم زنگ زد و از خوشحالی در پوست خود نمی گنجید .در وبلاگم نظر گذاشته بود اما به نظر اکتفا نکرد وزنگ زد وخوشحالی خود را از اینکه من هم به کسانی که دارند هورامی می نویسند اضافه شده ام بیان نمود.
این عزیز کتاب دومش را به نام " نامه نویسته ی به زوانی هو رامی " بدون اینکه به کتابفروشیها عرضه کند در اختیار مردم قرار داد وقتی بهش گفتم کاکه محمد چرا مانند دیگر نویسندگان اجازه ندادی کتابت به فروش برسد واز آن نفعی عایدت شود ، گفت : من حاضرم همه ی دار وندارم را حتی جانم را در راه این هدفم بدهم تا زبان هورامی در میان هورامی زبانان به راحتی خوانده ونوشته شود.
این دوست وبرادر مهربان در هدیه کتابش به من چنین نوشته بود:
" دوسی ئازیزم ئاغه ی شه مس ؛ حه ز که رینی جه نابت کتیبت به من پیشکه ش که رده یا به لام حه یف من کتیب کیانوو په ی شمه ! جه خوایم گه ره کا ئا روه وه شه یچه به ی وه ره وه "
با افسوس فراوان ایشان دار فانی را وداع گفت وبه این آرزویش نرسید اما من به ایشان قول می دهم دوست عزیزم من ودیگر دوستانت راهت را ادامه خواهیم داد روحت شاد باشد وجنت ابدی جایگاهت.
" کاکه محمد گیان به خشه م که نویسه که م به زوانی فارسی نویسته ن "
*******
******
بهیانیهو موئهسێسهو قهڵهموو هۆرامانی پهی مهرگوو محهمهد مستهفازادهی
به نامێ پهروهردگاروو گیانی و ژیریی
هۆرامان ئینسانێوی گهوره و بلیمهتش جه دهس دا. هۆرامان پهی کۆچی بێوادهو سهرباقه و سهرداریش ئازیهتبارهن. محهمهد مستهفازاده نویسهر، ئهنهئاوهر، ئهرهنیهر، پهیجوریکار، زوان شناس و پهیام ئاوهروو گهورهو هۆرامانی ساڵهو 1349 ڕوجیاری شاروو نودشهینه به دنیا ئاما. دماو ویارای وانای بنهرهتی پهی درێژهدای به وهنهی ملو شاروو مهریوانی و دماتهر جه دهههو حهفتای روجیاری تارانهنه وانای ئاکادێمیکوو وێش تهمامنونه. به ئهوهگێڵای پهی مهریوانی دهس کهرو به خزمهت و ههرمان کهردهی. هۆرامان پسهو زوان، فهرههنگ و مهحاڵێوه تاریخی ساڵهای ساڵ کهوته بێ قهراخوه، شاریابێوه و چیروو سێوهروو نهیارا و ئهغیاراوه و دلێ دووکهڵوو سیاسهتانه کز و مات بیهبێ.
گهورهتهرین ورکهو و نگهرانی محهمهد مستهفازادهی بهشهردوسی و کهرامهتوو ئینسانا بێ. ئاد وهڵ جه گرد چێوی ئینسان بێ. ئینسانێوی هۆرامی. ئینسان بیهو وێش دلێ زوانهکهیشهنه و ههرمانهکهردهی پهی زوانهکهیش وینێنهوه. ویر، خیاڵ، رهفتار و کردارش ئارویانه و هۆرامیانه بێ. ستهمی ئینسانی و فهرههنگیش به رهگ، پوس و ون، به دانه دانهو سلولهکاش حس کهرده بێ. رهنج کێشێ چانهیه ئینسانی هۆرامی وێش نیهن و سوکایهتی کریونه به زوان فهرههنگهکهیش.
رهنج کێشێ پا گرده دهوڵهمهندی، ویهردهی زوانی و فهرههنگیوه که هۆرامان ههنش کریان و بیهن به چیرپا و قوربانی سیاسهتی. گردوو تهقالایش وست کار تا هۆرامان پسهو فهرههنگێوی ئینسانی و قهدیمساڵێ وێش بێزۆوه، وێش بونه، وێ بێگانه نهبۆنه و سهروو بنجهو وێشوه گهشه بکهرۆوه. ئاد زوانی هۆرامی به زوانو ژیوای زانی و باوهرش بێ پهی ئانهیه ئی زوانه بمانۆوه و گهشه بکهرو مشیۆ دلێ یانانه بهینه بهر و بلونه دلێ بازارو کار و ههرمانا، بلونه دلێ وانگا، مهدرهسه و دانشگای، بلونه دلێ میدیا و یاونهره جهمعیهکا، کتێبش پهنه بنویسیو و روزنامه و مهجهلهی تایبهتوو وێش بونه.
مستهفازاده زوان و فهرههنگو هۆرامانی به زوان و فهرههنگێوی وێپا، سهربهوێ و موستهقڵ زانێ و به عێلم و مهنتق، به ههرمانهکاش و بهرویره هونهریهکاش لیرهسهختانهو کوڵنهدهرانه ئهدهبیاتوو ئاروینوو هۆرامانیش کهرد به ئهمری واقێع و ههقێقهتێوی سهلهمیا. ئاواتهش بێ جه ویهروو هونهر و ئهدهبیاتینه، هۆرامان بیاوۆ به یاگێوه که دلێ گردوو دنیاینه قسێش بۆ پهی واتهی و ئیمانیچش بێ که روێو ئا ئاواتێ بهگا مهی و بۆنه به ئهمری واقێع. ئاد باوهریه عێلمی و ئینسانیش بێ که زوانی هۆرامی میراس و گهنجینهو گردوو جههانی و ههرپاسه مهحاڵوو هۆرامانین و ئی زوانهیه به کوڵهکێ گهورێ کێبیهی یا هووییهتوو فهرههنگی خهڵکو هۆرامانی زانی و پهی بهگا ئاردهی ئا ئاواتاشا ڕوش دا دهموو شهوێوه و شهوهش دا دهموو ڕویوه و گرد یاگه و مهکانێنه ههوڵ و تهقالاش وست کار و چی راینه گیان و ماڵش به ئهوپهروو دڵسوزیوه بهخشا و ئیسار کهرد.
مستهفازاده ساڵهو 1389 روجیاری به نویستهی و چاپوو کتێبوو "زوانی هۆرامی و دنیای مودێڕن" ی چهپوانهو رهوتوو بابوو زهمانهی جه ویهروو زوان و فهرههنگوو هۆرامانینه بی به دهسپهنهکهروو را و ههرمانێوه گهورێ. ئاد چی راینه بێ وچان و بێ مدرامان خهریکوو پهیجۆری و ههرمانا بێ و مهتڵهبێ روشنگهرێ و ئاوهزدارێ نویسێ. ساڵهو 1390 روجیاری کتێبو" نامه نویستهی به زوانی هۆرامی" یش چاپ و وهڵاوه کهرد و تا ئاخرین لادهکاو ژیوایش "25 ئارگاو 1391 روجیاری" که خهریکوو ئامادهکهردهو کتێبوو "زوانو ژیوای" پهی چاپی بێ، بهردهوام تهلاش و زهحمهت کێشێ و جه هیچ وهخت، ئاژه و یاگێوهنه یهک لاقۆره جه راو هۆرامانی چا ههقێقهتهیه که ئیمانش پهنه بێ وێش نهکێشت دماوه و نهگێڵا دماوه. ئاد پهی دڵسوزا و نویسهراو زوان و فهرههنگوو ئاروینو هۆرامانی نماد و نیشانێ ئاوهز، باوهڕ، شههامهت، کوڵ نهدهری، لێره سهختی، شهرافهت و کهرامهتی ئینسانی بێ و مهرگێ بیوادهش پهی جامێعهو فهرههنگ و ئهدهبی مسیبهتێوه گهوره بێ. جه ویهروو زوان و فهرههنگینه ئاد رایهش بڕیه و کهلهبهرێش کهردهره که پهی ههمیشهی بێ راویاره نمهگنونه.
نامێ و یادش دلێ تاریخوو هۆرامانینه تا قامی قیامهت مانونهوه و ئا قهڵهمه که ئادی هورگێرت هیچوهخت نمهنریۆره زهمین و بێدهس نمهمانۆوه. چون ئا ویر، ئهندیشه و ههرمانێ که ئاد شونیشوه بێ و پهیجور بێ سهرشوه زهروورهتوو تاریخ و زهمانهی و هورزگایه واقێعی، ئینسانی و بهرههقش بێ. تا ئاوهخته که ناههقی، بێ عهداڵهتی و گهرهشێل کهردهو ههقوو بهشهری دنیانه بیهیش بۆ موبارێزه و ههرمانهی ئینسانیه کوتایش نمهینه. خهڵکوو هۆرامانی و راویاراو را و ویرچهمهو هۆرامانی تا دنیا دنیانه بهرویرهکا، ههرمانهکا، ویر و ئهندیشهی بهرزی ئینسانی و شههامهتوو محهمهد مستهفازادهیشا ئینا مهژگهنه و وهروو چهماوه. یادش بهرز و ڕاش پیروزه بۆ.
28 ئارگاو 1391 روجیاری
17 ژانوییه 2013 میلادی
مهریوان
*موئهسێسهو فهرههنگی، هونهری قهڵهموو هۆرامانی*
*******
پەی رۆحوو بەرزوو کاک موحەمەد موستەفازادەی - بورهان هەورامی
ماڵ ئاوا ئازیزم
تابلۆکەم سپارا
بە کونجوو چەمات
تاجە دەفتەرەکەو ''مەولەوی''
شێعرێوە گیروو باڵاو کۆچ کەردەیتەرە.
هەسارەکەیچم
جە شەوە زەنگوو
وەرزوو زمسانینە
وێش سپارا بە باڵاو ''قوتبی''
تا جە رۆحوو ''بەسەڵەکانە''
کەوێڵێوە وەشەسیاوی
بازۆ جیای
ماڵ ئاوا ئازیزم :
زمسانی هەناسە سەردیچ ئاما و بەرگی چەرمەش کەرد باڵاتەرە؛ ''سیروان''پەنگش واردە و چەمێش پەڕێ بیێ هەرسی و دڵش مدرا ! ئازیزەکەم ؛ شۆن و ماو قەڵەمیت ، درێژەڕایێنە ، نەبڕیاوە و نەمانیا .
من قەڵەمێوەم هەن !
کۆمیاوە و پیر،
بێ ئاو و بێ تین !
جا چکۆ ئی گردە شێعرا و
باڵایت و
رۆخساریت
یۆزۆوە
و
بنڤیسۆ !
من نیمە هەناسێوەم
پەنە مەنەن !
جا چکۆ ئی هەناسە پاییزیمە !
بڕکەرۆ
تا یاڤۆ
لاو هەناسەی
ئەهووراییت !.
ماڵ ئاوا ئازیزم .
بورهان هەورامی – مەریوان زمسانوو 1391 و کۆچی رۆجیاری
********
وێت شارانتهڤه - ئومید حه بیبی
(پهی ڕۆحوو ههمیشه بهرزوو دۆسی نازاریم کاکه محهمهد مستهفازاده)
حهیبهتیێ درۆدهلهسانه وێت شارانتهڤه
تاڕاسی لاشانه نما نهشۆ!
و
خهڵک ئهجۆشا تۆ مهرذهنی!
گوا تۆچ مری؟
نا نا پهشتۆ کۆگاو ویری بهرزی ئینسانیتهنه
وێت شارانتهڤه
و
ئاوهخت مهیوه که چی ڕهپهڵگانه
ئینسان بیهی حهنهر نیا!
ئاوهخت که ئاوهز قۆرخ نهکریان!
ئاوهخت که وهشهویسی کهلاوش کهرذهن!
ئاوهخت که دووکانوو قازانجی ههڕه دریهینه بهرهشهڤره!
ئاوهخت که پهپووله نهخشینهکێ باڵێشا نهسۆتێنێ!
**********
مه رگی بی واده (په ی کاکه محه مه د مسته فازاده) - عبدالله حه بیبی
تۆ خوا دیسان لچ بهرهوه
زهرذه خوێو تهر
با چڵهکیهوره چی وهرمهنه
من وێم مزانوو
ئینه وهرما
درۆنا ، راس نیا
حهر پاسه من باوهرم نیا
با پهی " شاهان "یچ وهرمێو بۆ
تهنیا وهرمێو
تۆ خوا دیسان لچ بهرهوه
زهرذه خوێو تهر
********
به یاد و کاکه محه مه دی - ماموسا حمه ره شید ئه مینیدڵم ته میانه ره
په نجه کام هازۆ گرته ی
قه ڵه مه که یش نییه ن
ئی زمسانه نه گریسه
چی پاسشه په نه که ردا
سه رداو سلێوه یه ش
ترنجیان لێ له مێم
خه ریکه ن ریزنایم ریزنۆره
مه گه رئه من
زمسان و سیاسالیم نه دیه ن
های دلێ له مێت گنۆره
هوشت ناچکۆ
ئی گریوه
سو دووری ئازیزیوه ن
بێ ماڵ ئاوایی
وارگـــــه ش پێته وه په ی هـه وارنۆ
داغمای ده ردش زامان وست وه سۆ
دێره ن با ئیێمه یچ نه ی هـــه واراندا
هــه ی که رم وه شۆن کـۆچ یاراندا
پاوه:چهارشنبه 27 دی
*********
دمایین قسهم چنی دۆسی نازاریم کاکه محهمهدی مستهفازاده - ئومید حه بیبی
برا گیان! تهمیاناره و ڤزهم چنیان،ئی ئهرهتهمیایه تهموتواڵیوی سهمهرهن و جیاکار مرمانۆ!، دهس و دڵم هیچ مهگێرۆ، گێڕوکاسهنا، خولێوه ئهرهکاسیهیم نیا، نه ههرسی چهمام یاوهری ورینێوێم مذا و نه ویرێ وهشێ پێوهره بیهیما! ئای دڵهکهم گلاراویشهنه و سهرذێوهش پنه مهواچوو، هیچ عادزش مهکهروو، مهواچوو دا وهسێشا ئاخر سوور مزانوو حهقهشهنه، حهقهشهنه ناڵۆ و حهقوو وێشا هاوارێش سهرکهشه چهرمهکاو ههورامانی تووڕێ کهرۆ. ههناسهم سوار بیهن و ههناکنهی ههناکنوو. کاک محهمهد ئارۆ ساعبێو زهنگهشا پهی دانێ، ههواڵوو لوایت دانێشا پنه، گرذوو لاشهیم چیا بیهوه، به گیانت قهسهم ئاوهخته سهرذاوسۆڵهو زمسانیم فاما،هارهقیوی چیام بهر دا ئهجێم چهنی چهقنا دڵمهره، ئهجێم ههرچی قۆرسی جه دنیانه ههن نریان سهروو شانام، وهرووچهمام سیاو بی، بێ دهنگ کهوتا،دهسوو وێم نهبێ،دهنگم نهیوه بهر،گڵوێزهقووتێم پنه ئامهی بێ.کابرا ماچۆ ئۆمید.....ئۆمید.....ئۆمید!، ئهواڕهم ئاذ چڕێ و منیچ پنهم وهش نهبێ چڵهکیهوره،پنهم وهش نهبێ بژنهڤوو، وهروو ویمهره واچێنێ ئی کابرا جۆڕیان! محهمهد لوا؟ دهخۆ پهرێ قسێ وهرچهموو زوان و ئهدهبیاتهکهیما کهرذێنێ و قهرار پاسهنه نۆدشهنه ماوێوتهر ههنترینی ڤینمێوه! دهخۆ ئاذ قهوڵوو نویستهی ڕۆمانێوێ ههورامیێش پنه دانا یانێو ههرپاسه ناتهمام!!!. یانێو محهمهدی پا سووک و ئاسانیه ئاستانێش جگا؟ دهخۆ ئاذ واچێ مشیۆم پێوهره ههرمانه کهرمێ تا زوانهکهیما جه فهوتیای گل دهیمێوه و چی تووڵهڕاچهنه مهبۆ هیچ کهس دهرهقهتما بهی! تۆ خوا واچهم پنه ڕاسا؟ خهڵک ڕاس ماچا؟ کۆچت ڕاسا؟ یامکهتی وهرمیوی تاڵ دهسێش ئاستێنێنه ناقڕێم و خهریکا تاسنۆم؟ ئا خنیکیایه ههزار کاوڕهمهی مێژۆ! تۆ گیانوو شاهانی! شێت و لێوهم مهکهره کاک محهمهد، واچهم پنه، دهخۆ تۆ لاوێشهوه ئاخروو بهینهتی و وهفای بینی؟! ئای برا گیان ههرسی کانهو چهمهکام گێرتهنشاره و نمازا پهلهکهو وهروو دهمیم ڤینوو، دڵیچم ههوازهش هۆرئارذهن،دهنگش مژنهڤوو که ماچۆ:
مهر ئاوهخت تۆم بشۆ نهویر کانهو چهمهکام گیڤاو کهرۆ گیر
ئای ڕهفێقه نازارهکهم ههر ئهجۆم ڕاسا! هیچ مهواچی! زهرذهخوهکات مهڤینوو! هازۆ قسهکات گهرمم مهکهراوه! ویرت نهشۆوه بێ خواحافێزی ئاستانێت جگا،بێ خواحافێزی!! ههر گلهییت بانێ!. دهخۆ تۆ چامنه نهبینی، پات پاوننهوه بیهبۆ ههر ههواڵت پهرسانا ئیسه چی پاسه بێ دهنگێو پێسه پهلهوریوی غهریبی من و ههورامانت تهرکێ کهرذیمێ؟!
کاکه ئهی زوانهکهما؟،ئهی فهرههنگهکهما؟.ئهی خهڵکه چهمهڕاکه، ئهی وێم و دۆسهکێما
تۆخوا گێڵهوه، مهله، مهله تاقهتما نیا، تارسهما کریانی کاک محهمهد ئاخر به حهوت ئاسمانهی قهسهم:
دهرذۆ دووریهکهیت بوانووش پهی سهنگ سهنگ سییاو مهبۆ مهگێڵۆ جه ڕهنگ
