سننۆقوو پاڵپه‌شتی جه‌ نویسه‌را و شاعێراو هه‌ورامانی


ئارۆ یه‌ره‌شه‌ممه‌ 21/9/96 گلێرێوی تایبه‌ت په‌ی ئه‌ره‌مه‌رزنای سننۆقوو پاڵپه‌شتی جه‌ نویسه‌را و شاعێراو هه‌ورامانی جه‌ ده‌فته‌روو ئه‌ره‌مه‌رزیاو نه‌سیموو فه‌رهه‌نگوو هه‌ورامانی گیریا. 14 نه‌فه‌رێ ئه‌چی ئازیزا که‌ چێگه‌نه‌ ته‌شریفشا هه‌ن، به‌ ئه‌رمانیاری  پێسه‌و ئه‌نداماو هه‌یئه‌ت ئۆمه‌ناو سننۆقی ته‌شریفشا بێ. چی گلێره‌نه‌ سه‌روو چه‌نیه‌تی ئه‌ره‌مه‌رزنای سننۆقی و هه‌ده‌فه‌کاش و هه‌یئه‌ت مۆدیره‌ و بازره‌س و نۆعوو ده‌رامه‌دیش و شماره‌حه‌سابی بانکی و نۆعوو هۆرگێرته‌ی زه‌ڕی جه‌ حه‌سابه‌نه‌ و شه‌وراو نویسه‌را په‌ی قه‌بووڵ که‌رده‌ی ئا به‌رهه‌ما که‌ مشیۆ چاپێ با و میزانوو یاردی دای سننۆقی یا وامی و .... باس کریا و گردوو ئه‌ره‌نیشتا گلێره‌کێ په‌یلوای وێشا وات. په‌ی ئانه‌یه‌ هه‌رمانکێ خاسته‌ر ده‌س پنه‌ که‌رۆ و سننۆقه‌که‌ به‌ قه‌وه‌ت مه‌رزیۆره‌ و بنجنامه‌که‌یچ (ئه‌ساسنامه‌) بنویسیۆ، بڕیار دریا ‌جه حه‌فته‌ی دماینه‌نه‌ ‌جه‌له‌سێوته‌ر بنریۆره‌.
 من دڵنیانا به‌ یاردی خوای گه‌وره‌ی و پاڵپه‌شتی گردوو فه‌رهه‌نگدۆساو هه‌ورامانی ئی هه‌رمانێ به‌ خاسی  ڕێکه‌ گنۆ و متاومێ دڵوو نه‌ویسه‌ره‌کاما و شاعێره‌کاما به‌ چاپوو به‌رهه‌مه‌کاشا شاد که‌رمێ و کتیبخانه‌که‌یچما ده‌وڵه‌مه‌ند که‌رمێ.
ئا ئازیزێ که‌ ئارۆ پێسه‌و هه‌یئه‌ت ئۆمه‌نای جه‌ جه‌له‌سه‌نه‌ حازری بێنێ:
1-مه‌ڵڵا مۆمن نووری 2- فایێق لوتفی 3-  ڕه‌زا خورشیدی 4- عه‌بدووڵڵا کاکه‌برایی 5- فه‌تحوڵڵا نه‌جه‌فی 6- فه‌تحوڵڵا ڕه‌زایی 7- که‌یوان موساعێد 8- قانێع حاته‌می 9- گۆنا ڕاپه‌یما 10- ئیبراهیم شه‌مس 11- ئازاد حسه‌ینی 12- ساسان نه‌قی زاده‌ 13- حه‌یده‌ر خوڵامی 14- ئوسمان ڕه‌حیمی
جه‌ گلێره‌ی دماینه‌نه‌ ته‌ماموو ئازیزا خوڵکه‌ کریا هه‌ر که‌س په‌یش کریا ته‌شریف بارۆ
سپاس جه‌ گردیتا

ئه‌شق جه‌ وینگای عێرفانیه‌و

به‌ نامێو خودٚاو ئه‌شقی
ئه‌شق گه‌وره‌ته‌رین کاره‌ساتێوا که‌ جه‌ دنیاو عێرفانیه‌نه‌ نامێش بریۆ. ئه‌شق یا مه‌حه‌به‌ت  و وه‌شه‌ویسی یۆ جه‌ ده‌ مه‌قاموو ته‌سه‌وفیا که‌ جه‌ شێعره‌و شاعێره‌کانه‌ و کتیبه‌ عێرفانیه‌کانه‌ فره‌ گنۆ وه‌روو چه‌می‌. ئه‌شق مه‌رته‌بێ فرێش هه‌نێ که‌ چێگه‌نه‌ مه‌جاڵوو قسه‌که‌ردٚه‌ی سه‌روو مه‌رته‌به‌کا نیا به‌ڵام ئا چێوه‌ که‌ ئێمه‌ فره‌ جه‌ باره‌و ئه‌شقیه‌وه‌ مژنه‌ومێش ئه‌شقی مه‌جازی و ئه‌شقی حه‌قیقیا .هه‌ر ئێنسانێو که‌ جه‌ سه‌ره‌شه‌نه‌ مه‌ژگ و جه‌ سینه‌شه‌نه‌ زێڵێوه‌ بیه،‌ حه‌تمت بۆ ڕوێو گیر واردٚه‌و ئه‌شقی بیه‌ن. وه‌ ئا که‌سیچه‌ جه‌ ژیوایشه‌نه‌ هیچ وه‌ختێو ئێمتێحانوو ئه‌شقیش نه‌که‌ردٚه‌ن شکه‌ت نه‌بۆ چنه‌ ئا که‌سه‌ بۆوێو جه‌ ئێسان بێه‌یش نه‌به‌ردٚه‌ن‌.
هه‌ر که‌س ده‌وونش جه‌ ئه‌شق خالییه‌ن
کانگاو دێویــه‌ن ئانه‌ ، دڵ نیه‌ن
 
قه‌لی بێ خه‌به‌ر تۆ مه‌رده‌یت خاسه‌ن
چوون بۆڵبۆڵ جه‌ گۆڵ ناخافڵ نیه‌ن
 
سڵ که‌ردٚه‌ن بێ دڵ جه‌ ئاسانه‌ی ئه‌شق ‌
جه‌ ڕای دۆسی وێش هیچ مه‌نزڵ نیه‌ن
 
ده‌روونی بێ ئه‌شق چه‌می بێ نووره‌ن
جه‌ چه‌می بێ نوور ، نوور حاسڵ نیه‌ن
 
هه‌ر که‌س مه‌جنوون بۆ ئه‌چی مامه‌ڵه‌
(شه‌مس ) نه‌واچی ئادٚ عاقڵ نیه‌ن
 
ئاشق دلێ ڕاویاردٚه‌و ئه‌شقیه‌نه‌  به‌ یاگێوه‌ میاڤۆ گردٚوو ئاچێویه‌ جه‌ گیان و دڵشه‌نه‌ وه‌شه‌ویسی ئێنسانی چنی ئێنسانیا ، فاڕیو به‌ وه‌شه‌ویسی و ئه‌شق به‌ خودٚای وه‌شکه‌روو عاڵه‌می .
جه‌ کتیبوو «فیه ما فیه» مه‌ولانایه‌نه‌ حه‌که‌یتێوه‌ ئامه‌ینه‌:  
به‌ مه‌جنوونی واتشا زه‌ریفته‌ر جه‌ له‌یلێ هه‌نێ با‌ بارمێ په‌یت واتش شمه‌ حاڵیتا نیا خۆ من  له‌یلێم ئه‌پی (ڕوه‌)سووره‌ته‌ گه‌ره‌که ‌نیه‌نه‌ لیه‌لێ ڕوه‌ نیه‌نه‌ له‌یلێ به‌ ده‌سوو منه‌وه‌ پێسه‌نه‌ جامڵێوی ‌من ئه‌چا جامڵه‌نه‌ شه‌راب مه‌روو  په‌س من عاشقوو ئا شه‌رابیه‌نا که‌ چنه‌ش موه‌روو به‌ڵام شمه‌ هۆشتا ئینا لاو جامڵه‌که‌یه‌وه‌ و‌ جه‌ تاموو شه‌رابه‌که‌ی بێ خه‌به‌رێندێ . ئه‌گه‌ر من جامڵێوی تڵاینم بۆ؛ به‌ڵام دلێش په‌ڕ کریابۆ‌ سرکه، ده‌ر‌ذه‌و من مه‌وه‌رۆ.‌ ئا شه‌رابه،‌ فه‌قه‌ت به‌ ئه‌شته‌هاوه‌ پیویۆ. ئیسه‌ تۆ شه‌وق و ئه‌شته‌ها به‌ده‌س باره‌؛ ڕواڵه‌ت وین نه‌بی و هه‌ر یاگێۆ بدٚیه‌ی، هه‌ر کۆگه‌ ته‌ماشا که‌ری، مه‌عشووقی وینی . ڕوه‌و ئی خه‌ڵکیچه‌ پێسه‌نه‌ ئی جامڵا و عێلم  و زانایی نه‌قش و نگاروو جامڵاکه‌یه‌نێ  وه‌ختێو که‌ ئا جامڵه‌ مه‌ڕیۆ، نه‌قشه‌کێ نمه‌مه‌نا. په‌س ئه‌سڵ ئا شه‌رابه‌نه‌ که‌ ئینا جه‌ قاڵبوو جامڵه‌که‌یه‌نه!‌ هه‌رکه‌س ئا شه‌رابیه‌ موه‌رۆ وینۆ که‌ «الباقیات الصالحات».

ئیبراهیم شه‌مس 13-10-1390

@shnawfarhangy


کتیبوو گۆشە نێگایێوە کۆتا سەروو ڕەوتوو ئەدەبیاتوو زاڕۆڵاو هەورامانی

 گۆشە نێگایێوە کۆتا سەروو ڕەوتوو ئەدەبیاتوو زاڕۆڵاو هەورامانی
نویسەر: ئیبراهیم شەمس

دنیاو زاڕۆڵاو دنیایێوە پان و بەرینا. زاڕۆ وەڵ جە ئەدا بیەیش بە بڕواو ڕەوانشاسەکا مشیۆ ئەداش چنیش قسێ کەرۆ و لاونۆشەو و پاسە ماچا هەست بە وەشی کەرۆ و لەزەتش چەنە بەرۆ. دما بە دماو ئانەی کە جە ئەدای بی؛ دیسان ئانە ئەدانە کە بە لایە لایە و دۆنایش، چنیش گنۆ گڕوگاڵی زاڕۆڵانە و وەڵ جە وەربیەی زوانیش کەلیمەکا بە گۆشیش ئاشنا کەرۆ. ئینجا برا و واڵە و نزیکەکاش تا وەڵ جە شش ساڵەگیشەنە فرەو ئا کەلیما کە پەی بەرقەرار کەردەی ئێرتێباتی نیازێنێ فێرشا بۆ و کەم کەم ئامادە بۆ پەی دنیایێوە گەورەتەری.
چی ماوەنە زاڕۆ بێ بڕیایرە جە زوانی عادی، بە شێعرە و داستان زوان و ئەندێشەش گۆچ کریۆ و جیا جە لەزەتی، فێریچ بۆنە.
 ئی کتێبوو مامۆسا ئێبراهیمی  باسوو ویەردەیش بە شێوەی کۆتا کەردەن و دما بە دماش ئەدەبوو زاڕۆڵاش جە دوێ بەشێنە دەسنیشان کەردەن. کە بەشوو نەسری و شێعرێن.
یۆ چا باسا "ڕاز"ینە کە ویەردێوە بە درێژایی تارێخوو بەشەریش هەن  و دەم بە دەم وچیەینێوە تا یاواێنێ لاو ئێمە. هەرپاسە ئێشارەش فەرماوان کە هەر میللەتێوە کومەڵەێوە ڕازی تایبەت بە وێش هەنێش کە چنی باقی میللەتەکا جیاوازێنێ.
وەشبەختانە ئی هەرمانێ  بیێنە هۆ ئانەیە کە ویەری زەمانی کۆ کەردەیۆ ئا ڕازا کە مجەینێ سەروو لاشەو درەختی دەسنیشان کریا و ڕەوتێوە پەی دماڕۆ تارێخوو نەسروو زاڕۆڵا وەش کەرۆ. کە نموونەکێش جە لاپەڕەو (٢٢)ینە ئاردێنێ و هەرپاسە کوڵەباسێوەش سەروو هەرکامیشا نویستەن و نموونەو چن دانە جە ڕازەکاش   بە کامڵی ئاردەن.
بەشوو (٢) باسەکەیش تەرخان کەردەن پەی نەزمی (شێعر).

جە بەشوو شێعرێنە هەر جە لایە لایەو ئەدایەو تا ئا گەما کە بە زوانوو نەزمی جە هەورامانەنە زاڕۆڵێ پەنەشا گەورێ بیێنێ دەسش پەنە کەردەن تا یاوان داستانە شێعرێ و  شێعرە تالیمی و ئایینیەکا.دما بە دماو ئانەی ئا شاعێرا کە سەروو دنیاو زاڕۆڵاوە کتێبشا چاپ کەردەن باسش سەر کەردەنێ و نموونەش پەی ئاردێنێوە تا یاوۆ پا شاعێرا کە نموونە شێعرێشا جە گۆڤارەکانە و جە فەزای مەجازینە کەوتێنێ وەرچەموو وەردەنگەکا.
ئیشارەیچش پانەیە کەردەن کە دوور نیا فرەو شاعێرا و نویسەرا شێعرێ و داستانیشا پەی زاڕۆڵا نویستێبا و نەکەوتێبا دەسوو نویسەری.

ئی کتیبە  (٨٤) لاپەلێن و جە (١٤) سەرچەما بەهرەش بەردەن.

لەش ساقی و تەمەن بەرزیش پەی بە ئاواتنا.

ب.م (شارۆ)
96/9/10

در آئینی از کتاب “گوشه نگاهی کوتاه بر تاریخ ادبیات کودکان هورامان/ نوشته ابراهیم شمس” رونمایی شد.

در آئینی از کتاب “گوشه نگاهی کوتاه بر تاریخ ادبیات کودکان هورامان/ نوشته ابراهیم شمس” رونمایی شد.

 

در آئینی از کتاب “گوشه نگاهی کوتاه بر تاریخ ادبیات کودکان هورامان/ نوشته ابراهیم شمس” رونمایی شد.


ادامه نوشته

باڵاو یارێ


ئەر  «بێسارانی» مەکێشاش نەفەس
مەوینا باڵا و ئاڵا و دیدٚەی مەس

جەزرەتی باڵا و سەرکڵف و جەمین
«ئامین» و «مروەت» جە یادٚش مەشين!

پەی بارەکەڵڵای ئەو مایە و مەتا
نە ڕووت مەوانا دەرسات «لا فەتا»

سەر منیا وە چۆڵ بیابانەوە
دەم بە زیکری بەیت «جە بەیانەوە»

کەسێ یۆ چوون تۆش وە هامیانە بۆ
هەزارە جەژنەی پەڕ جەژنانە بۆ

چێش کەرۆ وەسفت «سەعدی» دەردٚەدار؟
باڵات جە باخان پەس کەردٚەن چنار!

سەعدی غەریبی