عێشق - شهمس
به نامێو خوای گهورهی
عێشق گهورهتهرین چێوێوا که جه دنیاو عێرفانیهنه نامێش بریۆ. عێشق یا مهحهبهت و وهشهویسی یۆ جه ده مهقاموو تهسهوفیا که جه شێعرهو شاعێرهکانه و کتیبه عێرفانیهکانه فره گنۆ وهروو چهمیهوه. عێشق مهرتهبێ فرێش ههنێ که چێگهنه مهجاڵوو قسهکهرذهی سهروو مهرتهبهکا نیا بهڵام ئا چێوه که ئێمه فره جه بارهو عێشقیهوه مژنهومێش عێشقی مهجازی و عێشقی حهقیقیا .ههر ئێنسانێو که جه سهرهشهنه مهژگ و جه سینهشهنه زێڵێوه بیه حهتمت بۆ ڕوێو گیر واردهو عێشقی بیهن. وه ئا کهسیچه جه ژیوایشهنه هیچ وهختێو ئێمتێحانوو عێشقیش نهکهرذهن شکهت نهبۆ چنه ئا کهسه بۆوێو جه ئێسان بێهیش نهبهرذهن.
ههر کهس دهوونش جه عێشق خالییهن
کانگـــاو دێویــهن ئانه ، دڵ نیــهن
قهلی بێ خهبهر تۆ مهردهیت خاسهن
چوون بۆڵبۆڵ جه گۆڵ ناخـافڵ نیهن
سڵ کهرذهن بێ دڵ جه ئاسانهی عێشق
جه ڕای دۆسی وێش هیچ مهنزڵ نیهن
دهروونی بێ عێشق چهمی بێ نوورهن
جه چهمی بێ نوور ، نوور حاسڵ نیهن
ههر کهس مهجنوون بۆ ئهچی مامهڵه
(شهمس ) نهواچی ئاذ عاقڵ نیهن
عاشق دلێ ڕاویارذهو عێشقیهنه به یاگێوه میاڤۆ گرذوو ئاچێویه جه گیان و دڵشهنه وهشهویسی ئێنسانی چنی ئێنسانیا ، ڤاڕیو به وهشهویسی و عێشق به خوای وهشکهروو عاڵهمی .
جه کتیبوو « فيه ما فيه» مهولانایهنه حهکهیتێوه ئامهینه:
به مهجنوونی واتشا زهریفتهر جه لهیلێ ههنێ با بارمێ پهیت واتش شمه حاڵیتا نیا خۆ من لهیلێم ئهپی (ڕوه)سوورهته گهرهکهنیهنه لیهلێ ڕوه نیهنه لهیلێ به دهسوو منهوه پێسهنه جامڵێوی من ئهچا جامڵهنه شهراب مهروو پهس من عاشقوو ئا شهرابیهنا که چنهش موهروو بهڵام شمه هۆشتا ئینا لاو جامڵهکهیهوه وه جه تاموو شهرابهکهی بێ خهبهرێندێ . ئهگهر من جامڵێوی تڵاینم بۆ بهڵام دلێش پهڕ کریابۆ سرکه دهرذهو من مهوهرۆ ئاشهرابه فهقهت به ئهشتههاوه پیویۆ ئیسه تۆ شهوق و ئهشتهها بهدهس باره ڕواڵهت وین نهبی و ههر یاگێۆ بذیهی ههر کۆگه تهماشا کهری مهعشووقی وینی . ڕوهو ئی خهڵکیچه پێسهنه ئی جامڵا و عێلم و زانایی نهقش و نگاروو جامڵاکهیهنێ وهختێو که ئا جامڵه مهڕیۆ نهقشهکێ مهمه نا پهس ئهسڵ ئاشهرابهنه که ئینا جه قاڵبوو جامهکهیهنه وه ههرکهس ئا شهرابیه موهرۆ وینۆ که « الباقيات الصالحات »