علمای پاوه
ملا صلاحالدین پاوهای
صلاحالدین پاوهای بن حاج لطف الله بن حاج عوض بن حاج عیسی بن حاج عبدالله بن حاج احمد بن حسن بن صفر از اهالی پاوه از توابع کرمانشاه است.جدش حاج عوض ضیائی پاوه از شاگردان شیخ عثمان سراج الدین طویلی است و کرامات و خوارقی مشهور دارد.
او از علمای طراز اول کردستان ایران و عراق بودند که نظرات و فتواهای ایشان مورد استناد بسیاری از علما نیز می باشد.نامبرده مدرسه علوم دینی پاوه را در شهر پاوه تاسیس نمود که محصول آن علمای سرشناس و صاحب نظری در کردستان ایران و عراق بود.
مدرسه علوم دینی پاوه بعد از فوت ملا صلاح الدین توسط فرزند او ماموستا محمد زاهد ضیایی پاوه مدیریت گردید. منبع : ویکیپدیا
محمد زاهد ضیایی پاوهای
حاج ملا زاهد بن حاج ملا صلاح الدین بن حاج لطف الله بن حاج عوض بن حاج عیسی بن حاج عبدالله بن حاج احمد بن حسن بن صفر از اهالی پاوه از توابع کردستان سنندج و فعلاٌ تابع کرمانشاه است.جدش حاج عوض پاوهای از خلفای عارف شهیر شیخ عثمان سراجالدین تویلی نقشبندی است و کرامات و خوارقی مشهور دارد.پدرش ملا صلاح الدین پاوه ای از مریدان عارف دانشور شیخ عمر ضیاءالدین نقشبندی و اهل طاعت و تقوی بودهاست.خود ملا زاهد از مریدان و معتقدان عارف نامی شیخ محمد علاءالدین ابن شیخ عمر ضیاءالدین بوده و بعد از وفات شیخ محمد علاءالدین به جمع معتقدان جانشین او شیخ محمدعثمان سراجالدین دوم پیوسته است.پدرش وقتی فوت کرد، او به حد بلوغ نرسیده بود. و در قصبة پاوه مشغول خواندن درس بود.
بعدها مبادی علوم را طی کرد و در مدارس نقاط مختلف در پی علم به گردش و تحمل زحمات فراوان تن داد و به قریه بیاره آمده مدتی در مدرسة آنجا مقیم بود و درس خواند.سپس به اطراف سلیمانیه نیز رفت و نزد ملا محمد مشهور به رئیس در قریة گه لا له از توابع چوارتا مدت زمانی اقامت و استفاده کرد.
در اواخر تحصیلش به بیاره بازگشت. و قسمتی از کتاب تقریب المرام شرح تهذیب الکلام را در آنجا خواند، و اجازه علم را از محضر مبارک استاد ملا عبدالکریم مدرس گرفت.
سپس به پاوه برگشت و مدرس طلاب و امام جمعه و جماعت گردید و برای مسلمانان موعظه کرد، و خداوند او را در خدماتی که در راه دین انجام داد موفق فرمود.و همچنین او در اداء فریضة حج توفیق یافت و ایشان در محل مرجع فتوای دینی در پاوه و هورامان کردستان خدمت نمودند.
فعالیتهای سیاسی و مبارزه با برخی از حاکمان ظالم منطقه و ارتباط با فعالان سیاسی سایر مناطق کردنشین از نقاط درخشان زندگی ایشان است.
علامه ضیایی همواره سعی کردهاند در کنار کسب دانش و معرفت، حامی مالی (ساخت مدرسه و وقف زمین و ملک جهت احداث مسجد و...) و فکری و هموارکننده مسیر طالبان آگاهی و فرهنگ و علم باشند.وی به عنوان بنیانگذار و اولین رئیس فرهنگ منطقه پاوه و جوانرود و هورامان خدماتی ماندگار در راستای ارتقای سطح علمی این مناطق ارائه نمود.
استاد بیبدیل و عالیقدر، با اینکه فرصتهای فراوانی برای ثروت اندوزی و کسب جاه و مقام داشت اما هیچگاه از جاده قناعت منحرف نشد و دل را اسیر زرق و برق نساخت و در نهایت سادگی و بیآلایشی زندگی کرد.خانهای بسیار محقر و ساده داشت که جز بوی عشق و عرفان راستین، بویی از ریب و ریا به مشام نمیرسید.شیوه زندگی استاد، شیوه زندگی امام غزالی را یادآور میشد؛ بیشتر عمر خویش را در حجره و مسجد و در مسند تدریس و در مصاحبت علما و فقها و طلاب گذرانید.
عالمی گوشهگیر و منزوی و بیتعهد در برابر جامعه نبود؛ با مردم نشست و برخاست داشت، مشکلات آنان را تا حد امکان و توان حلّ میکرد.ایشان سرسختانه با ظلم و بیداد و اجحاف مخالفت میورزید و تسلیم ناحق و باطل نمیشد.
آن استاد برجسته و والامقام که شاگردانش او را «شافعی زمان» لقب دادند فرزندان روحانی، متعهد و ارزندهای نیز دارد که اکنون از شخصیتهای مطرح منطقه هستند.
آثار قلمی استاد علامه بیشتر بصورت حواشی است که در حاشیه کتب مختلف به نگارش درآمدهاند.
حاصل ازدواج ملا محمد زاهد با خاتون زیبا خالصی دختر شیخ نصرالدین خالصی پاوه مرشد طریقت قادری در کردستان، مرحوم ملا محمد طاهر ضیائی بود که در ۱۴ مهر ۱۳۸۴ در شهر کرمانشاه دارفانی را ترک نمود.ملا محمد زاهد پس از درگذشت خاتون زیبا در جوانی، با خاتون معصومه خالصی (متوفی ۲۰ مهر ۱۳۸۷) دختر دیگر شیخ نصرالدین خالصی پاوه ازدواج نمود.
حاصل این ازدواج ۴ پسر به نامهای مرحوم ماموستا دکتر محمد ناصر ضیائی(متوفی ۱۹ دیماه ۱۳۸۷ در تهران)، حاج محمد باقر ضیایی، محمد فاروق ضیایی، دکتر محمد عادل ضیایی و ۵ دختر به نامهای فاطمه، نهیه، عایشه، نرگس، سعادت میباشد.حاج ماموستا روز ۴ اردیبهشت سال ۱۳۷۳ در سن هشتاد و هشت سالگی و پس از بیش از نیم قرن تبلیغ و تدریس و مدیریت درگذشت.پیکر ایشان در مزارستان سرده پاوه (مرقد حاجی عوض(جدش)) به خاک سپرده شد.
شاگردان ایشان
برخی از علما و طلابی که یا به طور کامل یا برخی از دروس حوزوی را در حجره علامه ضیائی پاوه تحصیل نمودهاند:
1- ماموستا شیخ محمدسعید نقشبندی عارف و فقیه و مدرس ساکن فعلی روانسر 2- شیخ طه خالصی پاوه شیخ تکیه خالصی پاوه 3- ملا حسام الدین مجتهدی امام جمعه سنندج 4- ماموستا ملا محمد امین کلاش حاجی ماموستای کلاش 5- ماموستا دکتر محمد ناصر ضیائی امام جمعه سابق شهر پاوه 6- ملا برهان عالی امام جمعه مسجد بهاران سنندج که رمضان ۱۳۸۸ ترور گردید. 7- ملا احمد فخری امام جمعه جوانرود 8- ملا شیخ محمد قادری مرشد تکیه قادری نجار 9- ملا احمد بهرامی مدرس در جوانرود 10- ماموستا ملا برهان باباخانی مدرس در جوانرود 11- دکتر ملا ابراهیم آقا مجیدی - مدرس در کرمانشاه 12- ماموستا دکتر احمد نعتی - استاد داشگاه 13- ملا عین الدین ضیائی - قاضی دادگستری در کرمانشاه 14- ماموستا شیخ عطاءالله نقشبندی - مدرس در روانسر 15- ماموستا ملا عبدالرحمن یعقوبی - مدیر نشر احسان 16- ماموستا ملا اکرم (فرخ) سابقی - امام جماعات و مدرس در پاوه 17- ماموستا سید عبدالطیف حسینی امام جمعه سابق روستای گل سفید 18- ماموستا سید جبار جوانرود - سردفتر و مدرس در جوانرود 19- ماموستا جلالی نودشه 20- ماموستا ملا محمود عنب عراق 21- ماموستا مبارکشاهی نودشه 22- ماموستا ملا صدیق 23- ماموستا سید طاهر حسینی لونی 24 -خلیفه ملا محمد رحیمی نروی 25- ملا محمد رشید مظفری26- ملا ناصر سبحانی 27- ملا علی سعادتی هه و شاری28- ملا محمد امین قادری نجار 29- قاضی محمد انصاری پاوه - سردفتر در شهر پاوه 30 -ملا عین الدین انصاری 31- ملا عبدالله ادمن - مدرس در مریوان 32- حاج خلیفه احمد حسامی 33-سید طاهر حسینی 34-ملا صالح سعیدی اویهنگ 35-ماموستا سید جعفر لونی 36-ملا صدیق مظفری 37ملا محمد شریفی هجیجی 38-حاج شیخ نجیب اشرافی 39- ملا احمد منصور آقائی 40- ملا عزیز ویسی پیلهای 41- سید طه هاشمی 42- ملا مولود مارابی 43-سید صابر حسینی 44-ملا نور الدین زائبی 45- ملا سید جمیل نوریابی 46 ملا حسین قوری قلعه 47- ملا ستار عبدی دزاوری 48-ملا عزت احمدی 49 -ملا سید قادر عزیزی خانقاه 50- ملا حسین حسینی تازه آباد 51- ملا احمد محمدی هه زارخانه 52- مرحوم ملا مسلم جلالی زاده 53 -ملا محمود مراد آبادی 54- ملا عبدالرحمن نوریابی 55- ملا فایق کلجینی 56- ملا صدیق نصری 57- ملا رسول 58- ملا عبدالحکیم خسروی 59-ملا سعدالله ظهیری 60 - ملا عبدالرحمن ظهیری 61 - ملا معروف گلالی 62- ملا عمر شاپری 63- ملا سیف الدین محمدی 64- ملا عبدالخالق بیابانی 65- ملا ستار عبدی 66- ملا بهاء الدین ادوائی 67- ملا هاشم ناصری ناو 68 - ملا محمد جمال زاده 69- ملا بهاءالدین قادری 70- ملا جمال نودشهای 71- ملا محمد حق پناه 72- ملا محسن نعمتی 73- ملا هادی زارعی 74- ملا عباس زمانی 75- ملا حبیب الله صفی آباد 76- ملا حبیب شیری 77- ملا جمیل امانی 78- ملا محمد رشید محمدی79- ملا روف(صابر) کولیژی 80-ملا سید عزیز سجادی 81- ملا مومن نوری 82- ملا فتح الله پرتوی 83- ملا مظفری 84- ملا حسن عالی 85- ملا نذیر 86-ملا حسن باباجانی 87- ملا حسین محمدی 88- ملا خالد ویسی 89- ملا مصطفی90 - ملا حمید
منبع : ویکیپدیا
شرح حال ماموستا دكتر محمّدناصر ضيايي
نوشتۀ : عبدالسّتّار نقشبندي
اشاره: اين شرح حال، حاصل گفتگوي تلفني نگارنده است با استاد گرامي دكتر محمّدعادل ضيايي و روشن است كه از آسيبهاي شتابزدگي بركنار نمانده، كه ناگزير بودم آن را در زماني اندك ـ و بدون پيش روي داشتن هيچ منبع مكتوبي ـ بنويسم و اگر چنين نبود اين نوشته از لوني ديگر آمدي... .
به هر روي ناگزيرم خاطر خويشتن را بدين سخن تسلّي بخشم كه: « ما لا يُدرَكُ كلَّه، لا يُترَك كُلّه» و ميپندارم همين مَثَل مرا عذرآورندهاي نيكو خواهد گشت. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
فاضل پرهيزكار "ماموستا دكتر محمّد ناصر ضيايي" در روز نهم دي ماه 1325 هجري شمسي در شهر پاوه چشم به جهان گشود. پدر بزرگوار او " استاد علامه حاج ملا محمّد زاهد ضيايي" فرزند علامۀ عارف "حاج ملا صلاحالدّين" ( نوۀ عارف واصل، حاج عوض) (1) در آن زمان از علماي مشهور و مفتيان برجستۀ منطقه به شمار ميرفت (2)؛ محمّد ناصر، قرآن و دروس مقدّماتي را در محضر والد خويش آموخت و همزمان به تحصيل در مدرسه پرداخت و پس از آن كه كلاس نهم نظام قديم را با موفقيّت پشت سر گذاشت، از مدرسه خارج شد و به تمامي، همّت خود را صرف ادامۀ تحصيل علوم ديني كرد و مدّت شش ماه نيز به "مرادآبادِ روانسر" رفت و در محضر "استاد شيخ محمّدسعيد نقشبندي" به تلمّذ پرداخت، سپس به پاوه بازگشت و پس از مدّتي تحصيلات خود را در محضر والد ماجدش با موفقيت به اتمام رساند و فارغالتّحصيل شد.
در يكي از سالهاي آغازين دهۀ پنجاه، در شهر پاوه جشن عمامهگذاري باشكوهي براي ماموستا ملا محمّدناصر برگزار شد و ماموستا، مفتخر به دريافت اجازهنامۀ علمي از والد مفضال خود و اخذ عمامه و عبا از دست « شيخ محمّدعثمان سراجالدّين نقشبندي» گشت، مدّتي پس از آن " شيخ محمّد عثمان سراجالدّين" در دارالإرشاد خويش" دورود" مجلسي ديگر براي ملا محمّد ناصر برگزار كرد. (3)
ملا محمّدناصر در سال 1351 شمسي در آزمون اخذ اجازۀ افتا و تدريس كه در آن زمان استادان بزرگوار "ماموستا ملا خالد مفتي" و "حاج سيّد محمّد شيخ الإسلام" (استاد دانشگاه تهران) متولّي برگزاري آن بودند، شركت كرد، حضور ذهن و احاطۀ او بر علوم اسلامي، اساتيد ممتحن را شگفتزده ساخت و اجازۀ افتا و تدريس به وي اعطا شد.
ماموستا ضيايي در سال 1354 به اشارۀ پدر بزرگوار خويش، رسماً امام جمعۀ پاوه شد و بر مسند والدش تكيه زد و در همان سال به دعوت تني چند از معلّمين دلسوز و به ويژه مرحوم آقاي محمّد عزيز صالحي به تدريس در مدارس پاوه پرداخت و همزمان تحصيلات جديد را ادامه داد و مدرك ديپلم را اخذ كرد.
دكتر ضيايي، در سال 1365 در آزمون ورود به دانشگاه شركت جست و رشتۀ زبان و ادبيات فارسي را برگزيد و مدّتي در دانشگاه زاهدان به تحصيل پرداخت و چون دو سال پس از آن(67 شمسي)، از برگزاري آزمون دكتري دانشكدۀ الهيات تهران مطّلع شد در آن آزمون شركت و با امتياز عالي مدرك دكتري الهيات دانشگاه تهران را دريافت كرد.
ملا محمّدناصر در سال 1383 بازنشسته شد اما تا واپسين روزهاي حيات خود، تدريس علوم ديني را فرو نگذاشت، استاد ضيايي، عالمي بود متواضع و متّقي و خاضع و فروتن، عمر خويش را وقف خدمت به شريعت و مردم ساخته بود و بدون هيچ ادعا و چشمداشتي به آموزش علم ميپرداخت. حُسن خلق و حلم او در برخورد با حسودان و مخالفان و منكران، مثالزدني بود و ستودني و چون بزرگان دين و عالمان راسخ، اخلاق نيكو و تقوا را زينت دانش خويش ساخته بود.
ماموستا دكتر محمّد ناصر ضيايي سرانجام در روز نوزدهم دي ماه 1387 در سن 62 سالگي در تهران درگذشت ـ سرايش فردوس برين و شافعش فخرالمرسلين(ص) باد !
از اين دانشيمرد حاشيههايي بر برخي از كتب علمي، و همچنين تفسيري فارسي بر قرآن كريم بر جاي مانده است. (4) در پي، ترجمۀ بخشي از وصيتنامۀ استاد كه به زبان عربي نوشته شده است، نقل ميشود:
« ... محبّين خويش را بعد از خود وصيت ميكنم كه مرتكب هيچ خلاف و بدعت و منكَري از بدعتها و منكرات نشوند، و دوستان را به پيروي حضرت سيّدالمرسلين و مهترين بشارت دهندگان و منذرين سرور ما محمّد ـ عليه افضل الصلاة و السّلام ـ توصيه ميكنم، و نيز آنان را سفارش ميكنم به پيروي از محاسن پدر و جدّ خويش در چنگ زدن به شريعت غرّا و اهتمام در پيروي از آنچه پيامبر اكرم (ص) آورده ... و ايشان را وصيت ميكنم به نماز خواندنِ بسيار و روزه گرفتن فراوان و كثرتِ احسان، و همنشيني با اهل سعادت و نيكبختي و وفا و دينورزي و اصحابِ صفا. و توصيه ميكنم به حُسنِ ادب و بزرگداشت مهتران و بزرگترها و ترحّم به كهتران و كودكان...».
ــــــــــــــــــــــــــ
پانويسها:
1. علامه حاج ملا صلاحالدّين فرزند حاج لطف ا... است و او فرزند حاج عوض و او فرزند حاج عيسي و او فرزند حاج عبدا... بن حاج احمد بن حسن بن صفر.
حاج عوض(متوفاي 1288 هجري) از خلفاي بنام قطبالعارفين شيخ عثمان سراجالدّين اوّل (1283 ـ 1195 هجري) بوده است. از حاج عوض خوارق و كرامات فراواني نقل كردهاند و نام او و برخي از اين خوارق در كتابهايي چون« بارقات السّرور لأهل العبور في ليلة الديجور» از شيخ محمّد سمراني (متوفاي حدود 1322 هجري) و كتاب « يادي مهردان» از علامه عبدالكريم مدرّس و چندين كتاب ديگر آمده است.
حاج ملا صلاحالدّين از خلفاي عارف شهيرِ دانش پرور شيخ عمر ضياءالدين ابن شيخ عثمان سراجالدّين نقشبندي و پس از او خليفۀ فرزند عارفش شيخ محمّد نجمالدّين بوده است.
2. والدۀ مكرّمۀ ملا محمّدناصر، معصومه خانم فرزند مرحوم حاج شيخ نصرالدّين خالصي و بانو نشاط بنت مرحوم ملا معروف تم تم بوده است.
3. شيخ محمّد عثمان سراجالدّين ثاني (1375 ـ 1275 شمسي) از مشهورترين مرشدان طريقت نقشبندي است كه عمر خويش را وقف عبادت و خدمت به شريعت و علم و مردم ساخته بود. وي در نقاط مختلف كشورهاي اسلامي به تأسيس مدرسه و خانقاه همّت گماشت،همواره علماي دنياي اسلام را ـ كه شمار قابل توجّهي از آنان ارادتمند او بودند ـ به نشر علم ترغيب و تشويق ميكرد و روحانيان مستعد جوان را مورد لطف قرار ميداد و مجالسي به افتخار آنان ترتيب ميداد تا به ادامۀ مسير خويش اميدوار شوند و به انشار و انتشار علوم ديني بپردازند، شيخ سراجالدّين ثاني در اين راه، جدّ امجد خويش شيخ ضياءالدّين و والد ماجد عارفش شيخ علاءالدّين را الگوي خود ساخت و توفيق فراوان يافت و به راستي آنان را مرآتي كامل بود ـ فَنِعمَ السَلَفُ لنِعمَ الخَلَف.
4. متأسفانه استاد ضيايي فرصت نيافت اين تفسير را به اتمام برساند؛ صد صفحه از اين تفسير ـ كه شامل سورۀ حمد و بخشي از سورۀ بقره است ـ تايپ شده و نزد برادر استاد، دكتر محمّد عادل ضيايي نگهداري ميشود.
منبع: سايت كومهكال