چووزەنه پڕا[1]
تازه سمێڵێش بەر کەردٚێ بێنێ. بەڵام قیافەنه نەختێو هەیکەڵی بێ. ئەدٚاچش یاوێش پۆره و ئێتر دێ چەمەوه. ڕاو وانگایشا لاو یانەیشانه ویەرێ. تووڵە ڕایوه باریکه واروو هەوشەکێشانه.بنجێو ڤلی هەوشەکێشا ئامایبێنێ کەڵەکوو هەوشەکێره و هەر کەس لوەیا پانه، یوه کەنێ و بەرێ. هەر پی بۆنەوه بێ که گردٚ جارێو وینێش. ئادٚێچه هەر پاسه. تەڕه و جوانخاسه. لەچەکێوی وەش وزێ سەروو شاناش، هەوریێو دێ سەرەشەره و سۆرانیێ گجیەکەیش تا لاو هەرەژنێش هۆر کەرێ. مەچەکێش چەرمێ و دەسێش پەڕێ بێنێ خرخاڵێ. گردٚ ڕوێو پاک و پۆخته و جۆرێو ئەرمانێ که ئەجیێت تازه وێش ڕازنانش. گردٚ جارێو، ئەولاو هەوشەکێشا و سەروو بانجێڵەکەیشاوه مدرێره. ئەوەڵەوه، قینیش بێ چنه. تا لاو ئانەیه که دۆعای کەرێ واچێ، بەشکووم ئارۆ نەبۆ چا. یامکەتی جارێوشا ڕاو وێش لارەش کەردٚەوه و کووجیێ ئەولەینەنه لوا پەی وانگای. بەڵام مەگەر کریێ؛ ئەجێ نیەینەشاره و هەرمانەش ئانەنه. بیەبێ کارێو یاوەیا ئاگه، پەیش پێچێ گنێنێ و نەزانێ بلۆ ڕانه. جارێوشا پاش هۆر کەوت و گلێرا. ئادٚێچه سەروو بانجێڵەکەیەوه، چێروو لچانه زەردٚه خوێوش کەردٚ. ناردٚش ڕوه که نەزانۆ و ناڕەحەت نەبۆ.
زەمان ویەردٚ و شێنەی شێنەی عادٚەتش پنه کەردٚێ بێ. ئیسه ئێتر جارێوشا نەبێ چا؛ ئەجێ چێوێوش گم کەردٚەن. زوو تا ئیسه، ورکێو کەوته بێنه دڵش: داخۆم نامێش چێشه بۆ؟ داخۆم چێش بۆ، گردٚ جارێو ئی وەختانەی مەی بەر؟ بۆدیار بۆنەو منەوه بۆ. شێتیێو کەوتەنه دڵش. ڕەنگا هەر پاسه بۆ. خۆ ئەوه ڕۆ که هەرمانەم بێ و کەمێو زووتەر جه جارانی لوانێ پەی وانگای؛ چاگه نەبێ. تۆ واچی حەر چی ساتانه بەی بەر و منش گەرەک بوو! ماتڵی من کەرۆ. واچی واتەبۆش ئانه چی ئا ڕوه ناما، واچی...
تازه یاوا بێ پنه و ڕوەش نەبێ تەنیایی وێچشەنه، بێ پەردٚه قسێ کەرۆ. دڵش شیێ بێ ونه و نەزانێ چێش کەرۆ. لا زانیاریچەوە قسێش کەردٚێ بێنێ. زانیار یۆ جه نزیکتەرین ڕەفێقەکاش بێ. گردٚ چێوش واچێ لاوه، بەڵام پەی ئینەیه، وێش زانابێش. ئێتر ئادٚیچی واته بێ لاوه. دوو دڵ بێ و نەپەرمێ وێشەره. دڵنیاچ نەبێ، نەزانێ دڵوو ئادٚێنه چێش ویەرۆ. سەرپەننام بێ چەنی درکنۆش. شۆنۆ چن ڕوا کۆڵەکانی چنی وێش، ئاردٚش و نامێوش پەی نویسه. نیاشەنه قوتوه شخارتێوه و لوا پەی وانگای. پێچەوانەو گردٚ وەختێوی وێش دابێش دەق و ئەجێ ملەی ملۆ ژەن واستەی. بەڵام هەر چی نزیکوو یانەیشا گنێوه فرەتەر پەشۆکیێ. ئیسه ئێتر پێسه گردٚ جارێوی نەبێ. حەر دوورەوه دیا، بزانۆ ئینا چا. چاگه بێ. دوورەوه گجیەکەش سوور کەرێوه. ئێننه تەرسا بێ، واغ بێ ویەرۆ و ویرش بشۆوه؛ ئارۆ گەرەکشا چێش کەرۆ. حەر یاوا وەروو بانجێڵەکەی دیا پیلاوپەولاو وێشەنه و شخارتەکێش فڕه دا. سەرەش ڤسەره. پاش هۆر گێرت و کەوت ڕا. ئێننه تن لوێ ڕانه ئەجێ یۆ ئینا شۆنیشەوه. جارجاریچ بێوێ دیێوه لا.
شخارتەکێ کەوتەوه دیواروو کۆمانجەکێ و کەوتەره لاش. ئادٚێچه یەواشێو هۆرش گێرته و بەرشیەنه یانه. نامەکەش شاراوه و کەوته هەوەڕ شۆرتەی. ئەجێ زاڕۆڵەو چێروو وارانه شێتڵەیا؛ نەزاناش هەوەڕەکێش چەنی شۆرتێ. تا دەوروو عەسری نەتاواش بوانۆشەوه. یانێو واقێعەنه واچی نەتاوێ؛ یانەشا قەرەباڵخ بێ. تا ئا وەخته دوێ یەرێ جارێ سەرش دا قوتوەکێ. وێش زانێ چێشا دلێشەنه. دەمی عەسرەنه کەمکەم یانەشا چۆڵ بی و هەر یۆ لوا شۆنۆ هەرمان و کاروو وێشەره. لواره چێر زەمین و نامەکەش کەردٚەوه. تاریک بێ؛ نەتاواش بوانۆشەوه. به پارێز ئاماوه سەر. کەس نەبێ چا. لوا هۆر بانجێڵه. دەسش کەردٚ ئەوەوانای نامەکەی:
ڤله هەنارەکۆ دەرەو ئاواتیم
سڵام و هەزاران جار ئاوات پەی وەشیت
زانانت!؟ ماوەیوا پێسه هەسارێوی ورچەداری ئاسمانوو ژیوایم ڕۆشنت کەردٚەن و شەوه تاریک و لێڵەکامەنه چراوی گڕنی و پێسەو ڕۆجیاری گەرمیت ڤسەنەنه تەنیایی و چۆڵی یانەکەیم. تۆ پێسه ڕۆجیاری شەوەکامەنه هۆرزی و ڕۆم خاڵات کەری. ئانه تۆنی که به دیەیت وره کەوتەنەنه زەنگۆڵام و پەلەوەروو هۆمێدیم کەوتەن سەربەرزا و ڕۆ به ڕۆ بەرزتەر ملۆ و ئیسه ئینا بەرزتەرین یاگۆ ئاسمانیەنه. ئانه تۆنی که پێسه ڤارانی ڤاری دڵمەره و نەماموو داروو ژیوایم ئاوی مدٚاری و خۆنچەکێ تارسەیم به دیەو تۆ تنگیاوه. ئازیزەکێم مەزانوو چێش واچوو؛ بەڵام به بیەی تۆ ژووژ بیەناوه و کەوتەنا گەشه. ڕۆ به ڕۆ فرەتەر تارسەت کەروونه و تەنیا ئاواتم ئانەنه زووتەر بیاڤووت پنه. گەرەکما دەنگوو دڵوو تۆچ بژنەڤوو. بزانوو دڵتەنه چێش ویەرۆ. تا دڵم کاسیۆره. تا شەوانەی وەرمم گنۆ پۆره و ساتێوه بووسوو.
چەمەڕاو جوابیت؛ ئەڕاگێڵوو چەمات...
تا وێرەگا دوێ یەرێ جارێ واناشەوه. ئینه حەر ئا چێوه بێ، که ماوەیوی فره بێ چەمەڕاش بێ. لاو ئادٚێوه، ئادٚ حەر ئا کوڕه بێ، چن ساڵێن تەمەدٚارشا. دەمودەس نیشتەره و جوابش داوه. ئەرێ منیچ تۆم گەرەکەنی و چەمەڕاو ئیجبیتەنا. نیاشەنه قوتوه شخارتەکێ و بەردٚشەره چێرزەمین که ساحبێو دۆشەوە پنه. بۆدیار تاتەم بزانۆ. بۆدیار ساحبێو حەر نەی، بۆدیار تا ساحبێو بوومەلەرزه بەی و...
یەکاوێوی عالش نیا سەر و خەریکیانه تەماته و بامیه ئەنجەنەی پەی وێرەگای. بۆ چاشتەکێ یانەش گێرتەره. گۆرانیێش ئەینێ و جارجار کرکێو هۆر دێ. یانەکەنه ڕاش نەبێوه و وەشیێنه پلیزگێ شانێ.
: یاوانێ ئاواتوو دڵیم. ئانه پیاو ژیوایما. ماوەیوا چەمدٚاریش کەروو؛ حەر ئانەنه وێم گەرەکا. دڵنیانا ژیوایو وەش کەرمێ، کەسان عەزرەتش بوازۆ. خاس بی نویسم زوو به زوو چنی ئەدٚایش بەیا ئێجبیم.
وێرەگا جۆرێو سفرەکەش ڕازنابێوه که گردٚێ سەرەشا سڕ مەنە بێ.
- ئینه گردٚ چێشا واڵێ، ئەی دەسێت نەناڵا. چەموو کاکەیش.
- نووشوو گیانیت کاکه گیان.
واڵه گولالەکێش، زەردٚه خوێوش کەردٚ و واتش: چێشا واڵێ، بۆ خودٚا، ئەجۆ خەبەرێوا. تاتەش پڕانه دلێ قسەکێ و ماچۆ:
ئەرێ وەڵا گیان؛ حەتمەن خەبەرێوا، گەرەکم بێ نانه بوەرمێ ئیجا واچووتا پنه. تازه ئیسه ئێتر وەختشا و چی دماو نانێ. واڵێت دەینەما شوو. ئێشەو یانەو مامیت مەیا ئێجبیش پەی ئەفراسیاوی. زوو کەردێ نانەکێتا بوەردێ با پەساریەیمێوه. تۆچ یاردٚەی واڵێت ده با هەوەڕەکا پەسارنۆوه.
هۆرکرووکیا. پێسه کەمەرەوه گنیەره. مووچرکێوه سەردٚه ئاما مازیشەوره و ئا بێدەنگ بیەیه که بیه؛ کەوته و ئیسەیچ کەسی نەزانا، چی تره کەوته. گرمووقاڵ نیشتەنه یانه. دەی واچه ئینه گردٚ، بێ ئەو نەبێ. دەی مۆبارەکا. بەڵام ئادٚه سەرەش هۆرخلیێ و هیچێو نەژنەوێ.
کوورش ئهمینی
[1] .
چووزهنه پڕا؛ دهسه واچێوی ڕهسهنی ههورامیا که ههم به باروو کهردٚهوهیره (فعل) به کار ملۆ و ههم وهرچهموو وهردهنگبیهیهره. یانێو کهسێو که چڕیۆش ونه. یانێو مونادا. به ماناو کهسێو که به خۆنچهیی جه بهین بلۆ. جوانهمهرگ. ناکام