میرزا شفیع پاوه ای - محمد خالدی مکی
میرزا شفیع پاوه ای فرزند میرزاعمر از شعرای نامی هورامان است كه اول پاییز سال 1240 هجری قمری در خانه باغ محله ی میرآباد پاوه متولد شد. ایام كودكی و نوجوانی را زیر نظر پدرش كه فردی فاضل و عالم بود،گذراند و با قرآن آشنا شد. سپس به یكی از مكتبهای علمی در پاوه كه آن زمان از مراكز علمی كردستان ایران بوده، راه یافت و علوم دینی و اجتماعی و آثار شاعران فارس زبان و كرد را آموخت.
او جهت كسب علم بیشتر به كشورهای عراق وتركیه وشهرهای كردنشین ایران مهاجرت كرده و در ایران نیز چون با ظلم و ستم حكام محلی و حكومت قاجار مخالف بوده؛ بارها تحت تعقیب قرار گرفته و به خارج از زادگاهش مسافرت كرده است.
میرزا شفیع سه برادر به نامهای »میرزا لطف اله « و »حبیب اله « و »فیض اله« و دو خواهر داشت. همسر وی خورشید خانم دختر ملاعنایت خواهر ملا نشات پاوه ای بود كه دارای سه پسر به نامهای »محمود«، »محمد« و »محمد توفیق« بود كه محمد توفیق در سال 1345 شمسی در سن 85 سالگی فوت كرد. او هم دارای چهار پسر و چهار دختر است و »محمد خالدی مكی« كوچكترین فرزند این خانواده است.
میرزا شفیع اشعار زیادی سروده، اما متاسفانه به دلایل زیادی از بین رفته اند و اندك آثار باقیمانده از ایشان بیشتر به زبان اورامی و تعدادی كمی هم فارسی است و از كلمات عربی هم استفاده كرده است.
خداشناسی و مناجات به درگاه خدا ،اوصاف پیغمبر (ص) و صالحین خدا، اشعار عرفانی،عاشقی وعشق و به وطن و زادگاه، نصایح و پند، توصیف جغرافیایی و گردشگری اورامانات و پاوه و ... از جمله موضوعات اشعار اوست .
طبق نسخه ی خطی برادر بزرگش میرزا لطف اله كه به جای مانده است؛ میرزا شفیع در ماه جمادی الاخر سنه 1309 هجری قمری در سن 69 سالگی در »چمچمال« نزدیك كركوك فوت كرده و در همانجا به خاك سپرده شد.
میرزا عبدالقادر پاوه ای كه حدود 19 سال بعد از فوت میرزا شفیع دار فانی را وداع كرده در اشعار وصف ( چنار هه ولی) شعری از میرزا شفیع را چنین نقل كرده است:
ئافه رین شه فیع شوعرای خاس خه یال
فــه ردت باقــی یـه ن تا وه هــه زار ســال
سه راو چوون هه ولی مه سكه ن چوون پاوه
ماچـــی به هه شتـــــه ن به روی دنیاوه«
منیــــچ ته سدیقم ته مام كه رده ن پیش
یه قین به هه شته ن بوی حور مه یو لیش
نمونه ای از غزل فارسی میرزا شفیع پاوه ای
به غفلت مگذران ای دل تو ایام جوانی را
كه هرگز كس نمی یابد دوباره زندگانی را
برای حاصل دنیا پریشانی مكن ای دل
كه حاصل هیچ می بینم من این دنیای فانی را
دو روز عمر خود را صرف ذكر حضرت حق كن
كه از ذكر خدا یابی حیات جاودانی را
شفیعا« عمر بگذشت و ندانستی تو قدر او
بلی كس قدر نشناسد متاع رایگانی را
غزلی معروف از میرزا شفیع بزبان هورامی :
نگای جامم که رد،نگای جامم که رد
یه ک روجه ته قدیر نگای جامم که رد
سفید جه سیا شناسامه وه
هه ناسه م سه ردا ته واسامه وه
وه نه وشه ی مشکین سیای ده یجوری
ئیسه دیم چون شه مع سیای کافوری
دل یه ند جوش ئاوه رد ویم جوشامه وه
قرچه ی زووخ زام ویم نوشامه وه
نه دل هورکیشام هه ناسان سه رد
مووچون ماران گاز نه که لله م با به رد
په رسام لیش ئه ی تاربی واده ره شته
ته لخی سه رد وگه رم روزگار چه شته
په ی چیش ماته مت ،منت که رد دل سه رد
یه په ی چیش سککه ی سیات سفید که رد
خو ئیسه سالت وه سی نه یاوان
هیمای های نه جه مع دیده سیاوان
هامسه ران تو هه رکام نه مه رده ن
تازه وه نه وشه ش نمایان که رده ن
من دوود جه رگم بلیسه ش که رد به رز
من له رزام جه داخ جه و له رزیای له رز
من بار ناچار مه ینه تان کیشام
من ژار قاتل غه ریبی نوشام
توپه ی چیش ره نگت به و ره نگ نه مه نده ن
په ی چیش مشکت دان کافوورت سه نده ن
وات ئه ی ئه حوال پرس سککه ی سفیدم
عه زیز هامراز بالا ره شیدم
من منم ،تونیم مه په رسه ره نگم
تودانه ی گه نجی من سیا سه نگم
ئه وساتومه جال شادی وذه وقت بی
روبه رو مانا فیشته ر شه وقت بی
قولله ی قه لای دل نه گرته بی ته م
ره وشه ن بیم چوون جام جه هان نمای جه م
ته ن خه سته وبیمار بار ده رد نه بی
ره نگت چون خه زان باخان زه رد نه بی
سه ر خوش مه گیلای وه ئه ی جه هان دا
هیچ نه شناسای شاه وخانان دا
ئیسه دادجه ده س زه مانه ی ناهال
فتنه ی زوان خوه ش بیخ زوان تال
دل ئاهوو گرته ن مه گریوو چون شه م
سککه م که رد سفید چوون سفیدی چه م
وه ر نه من جه کوسفیدی جه کو
مه علومه ن واده ی کوچه ن په ی گلکو
«شه فیع»مووی سفید رووسفیدی ته ن
هه ر چه ن نیشانه ی نا ئومیدی ته