دايرة المعارف هورامان

نه‌ ئه‌شقه‌مه‌ بۆ به‌ پۆس - نه‌ بێگانه‌ بۆ به‌ دۆس / ئیبراهیم شەمس

ئی مێسالێ په‌ی که‌سێوی واچیاینه‌ که‌ قه‌وم و که‌س و کاروو وێش وه‌ردان و ئاڵووچیان بێگانه‌یه‌ره‌ . ئه‌چی باره‌وه‌ ڕازێوه‌ وه‌شه‌ هه‌نه‌  گێڵناوه‌ : پیا‌یو  کوڕێوی هه‌رزه‌کارش بۆ ئی کوڕه‌ ڕه‌فێقێ فرێش با و هه‌رچی وه‌شیش هه‌ن چنی ئی ڕه‌فێقاشه‌ قسمه‌تش که‌رۆ و جه‌ بازاره‌نه‌ حه‌ر ئێد٘ ده‌س که‌رۆ باخه‌ڵه‌شه‌ره‌ و په‌ی سه‌یرانیچ حه‌ر ئێد٘ا کۆڵ پێچۆوه‌. به‌ڵام تا ئیسه‌ نه‌که‌وته‌نه‌نه‌ ته‌نگانه‌ تا بزانۆ ئی ڕه‌فێقێشه‌ باز ئینا‌ی چنیش یام نا.

تاته‌که‌ش پیایوی ژیر بۆ. به‌ کۆڕه‌که‌یش ماچۆ : ڕۆڵه‌ گیان پێسه‌ بزانوو  ئی ڕه‌فێقێته‌ ده‌رد٘ه‌و ته‌نگانه‌ی نمه‌وه‌را و حه‌ر جه‌ وه‌شیه‌نه‌ ئینا‌ی چنیت. کوڕه‌که‌ ماچۆ: تاته‌ گیان پی قسێ باوه‌ڕم نیا چوونکای ئی ڕه‌فێقێمه‌ منشا فره‌ وه‌ش مسیه‌و و دایمه‌ده‌ره‌ ئینا‌ی چنیم و به‌ گیانوو من قه‌سه‌م موه‌را.

تا ڕوێو پیاکه‌ کاوڕێو سه‌ره‌ بڕۆ و  پاکش که‌رۆ و ده‌سماڵێوش مد٘ۆ مله‌ره‌ و ‌ به‌ کوڕه‌که‌یش ماچۆ: لوه‌ په‌ی لاو ڕه‌فێقه‌کات و پنه‌شا واچه تووشوو گێچه‌ڵێ بیه‌نا و قه‌تڵێوه‌ ئاما‌ینه‌ ملمه‌ره‌ شمه‌ ڕه‌فێقێ گیانیێ منه‌ندێ و من فه‌قه‌ت شمه‌ شکه‌ به‌روو به‌یدێ ده‌ممه‌وه‌ و ڕا و چارێوم په‌ی بێزدێوه.

کوڕه‌که‌ به‌ واته‌و تاته‌که‌یش قه‌وڵش که‌رد٘ و لوا په‌ی لاو  ڕه‌فێقه‌‌کاش و هه‌ر ئا قسێشه‌ گێڵنایوه‌. حیچکام جه‌ ڕه‌فێقه‌کاش ناما‌ی ده‌مشه‌وه‌ و هه‌ر یۆ به‌ نۆعێو وێشا لا دا. یۆشا واتش: من ژه‌ن و زارۆڵه‌م هه‌ن نمه‌تاڤوو شه‌ریکوو گێچه‌ڵه‌و تۆ بوو؛ ئه‌ویشا واتش : تۆ قه‌تڵه‌ت که‌رد٘ێنه‌ ئێمه‌ مشیۆ تاوانه‌ش ده‌یمێ؟ مه‌گه‌ر ئێمه‌ واته‌نما قه‌تڵه‌ که‌ری؟  یۆته‌رشا واتش: لوه‌ گم به‌ تا ڕاپۆرتم نه‌د٘انی و ئه‌ویۆچشا واتش: من عه‌سڵه‌ن تۆ نمه‌ژناسوو.

کوڕ ئاماوه‌ په‌ی یانه‌ی و به‌ تاته‌یش واتش به‌ خود٘ا ڕاست وات ئی ڕه‌فێقێ حه‌ر هینوو وه‌شی بێنێ و پێسه‌و مه‌شا ده‌وروو شیرینیه‌نه‌ گێڵێنێ ئانا جه‌ ئارۆڤه‌ولای  گرد٘ێم نیه‌ی لاڤه‌ و ئێتر نمه‌لوو ده‌ورشانه‌ .

تاته‌ش واتش: ده‌ی من قه‌ومێوی شرۆڵه‌م هه‌ن ئینا فڵان ده‌گا‌نه‌ لوه‌ واچه‌ تاته‌م  تووشوو گێچه‌ڵێوێ گه‌ورێ ئامان واته‌نش زوو به‌ی و چاره‌و ئی گێچه‌ڵێشه‌ په‌ی که‌ری.

کوڕ لوا و یاوا یانه‌و قه‌ومه‌که‌یشا واتش: من کوڕوو فڵانه‌که‌سیه‌نا تاته‌م تووشوو گێچه‌ڵێوێ گه‌ورێ ئامان. قه‌ومه‌که‌ ماتڵ نه‌بی و زوو وێش مه‌حکه‌م پێچاره‌ و وێش مۆسه‌له‌‌ح که‌رد٘ و ئانه‌ که‌ لازموو سه‌فه‌ری بێ  حازرش که‌رد٘ و که‌وت ڕا و چنی کوڕه‌که‌ی ئامای تا یاوا‌یوه‌ یانه‌شا.

دماو وه‌شی تشی تاته‌و کوڕه‌که‌ی به‌ قه‌ومه‌که‌یشا واتش: په‌وکی چڕیه‌نیم تووشوو قه‌تڵێوێ ئامانا خو من حیچ تاوانێوم نه‌بێ و ئی کابرا ئامابێ دزی که‌رۆ و قه‌سدوو گیانوو منیچش که‌رد٘ه‌بێ  و من جه‌ وێم دفاعم که‌رذ و ئی کابرا کوشیا ئیسه‌ نمه‌زانوو چێش که‌روو!

 قه‌ومه‌که‌ی واتش:  من و تو جه‌ ونێوه‌نمێ و گێچه‌ڵه‌و تۆ هینه‌و منیچه‌نه‌ تۆ کارت نه‌بۆ بازه‌ش په‌ی من ئه‌لعان گێرووش کۆڵێ و به‌رووش یاگێو چاڵه‌ش که‌روو تۆیچ یاگێش نه‌زانی. تاته‌و کوڕی واتش ده‌ی با گرد٘ێما پێوه‌ره‌ بلمێ و به‌رمێش په‌ی که‌شی چاگه‌ که‌رمێش چیروو خاکیه‌و.

پی جۆره‌ گرد٘ێشا لوا‌ی و پیاکه‌ ڕوه‌ش که‌رد٘ه‌نه‌ کوڕه‌که‌یش و واتش ڕۆله‌ گیان قه‌وم هه‌ر قه‌وما و هه‌ر پاسه‌ قه‌د٘یمیێ ماچا قه‌وم گۆشت بوه‌رۆ، پێشه‌ مه‌ماڕۆ. هه‌ر قه‌وم ده‌رد٘ه‌و قه‌ومی موه‌رۆ. خۆ ئیسه‌ به‌ چه‌ماو وێت گرد٘ چێوت دی. ڕوه‌یچش که‌رد٘ه‌نه‌ قه‌ومه‌که‌یش و واتش خود٘ا که‌رۆ حیچ وه‌خت تووشوو حیچ گێچه‌ڵێوێ نه‌یمێ به‌خود٘ا ئینه‌ فه‌قه‌ت ئێمتێحانێو بێ و شۆکروو خود٘ای من جه‌ ئێمتێحانه‌که‌نه‌ به‌رئامانێ وه‌ڵڵا جه‌نازێو وجوود٘ش نیا و ئانه‌ لاکوو کاوڕێویا و ئیسه‌یچه‌ ئارد٘ه‌نم چێگه‌نه‌ گرد٘ێما بوه‌رمێش. ئینه‌ ڕازه‌و ئێمه‌ بێ. به‌شکم وه‌شتا ئاما بۆ .