دزآور(زاوه ر)کجاست و آثار تاریخی و دیدنی آن کدامند ؟
نام روستایی است زیبا و با صفا درپای کوه (دالانی) از توابع بخش نوسود شهرستان پاوه واقع دراستان کرمانشاه قراردارد. دزآوراز شرق با روستاهای(کیمنه وهانی گرمله) ازغرب با شهرنودشه،از شمال وبه موازات کوه دالانی باکوه های زیبای بخش اورامان تخت (شهرستان سروآباد) وازجنوب با شهرهای نوسود و طویله (کردستان عراق) هم مرز می باشد،این منطقه که ادامه اورامان لهون بوده وشهرنوسود و مرکزیت آن رادارا می باشد.این روستا که به ( بهشت اورامان) معروف است به واسطه چشمه وباغ های فراوان وکوهستان ها ومکان های سرسبزاین شهرت را پیدا کرده ، تاریخی به قدمت اورامان دارد که با ذکرآثار تاریخی وباستانی سابقه تاریخی دزآوربیشترمشخص می شود:
1- آثارتاریخی و به جا مانده (شهرترتیبا) درحد فاصل این روستا وشهرطویله (کردستان عراق) ازیادگارهای دوران مادها.
2- آرامگاه بزرگ مرد دین اسلام،شیخ شهاب الدین بغدادی(741ه.ق-)ازشاگردان بزرگ حضرت غوث عبدالقادر گیلانی (غوث الاعظم) که جهت تبلیغ اسلام وشریعت پیرو مراد خود به دزآور آمده و با زنی دزآوری ازدواج کرده که حاصل آن 3 دختر بوده است . که درمطالب تاریخ بزرگان بیشترتوضیح داده می شود.ایشان استاد و پدر زن سید مصطفی اورامی مشهور به ( پیرشالیار) و جد آیت الله مردوخ کردستانی می باشند.
3- آرامگاه بزرگان واولیاالله ازجمله: پیرمحمد-ادالوپیرا(مادرپیرمحمد وبزرگان دیگر) – و صوفی سیرالی( سید باباعلی) که به عقیده حاج محمدعبدی پور دزآوری ،ایشان جد بزرگ پدربزرگم صادق محمدنژاد می باشد.
4- چشمه مالمین(معلمین) محل درس وکتابت وارشاد مریدان وشاگردان شیخ شهاب الدین بوده است ،که درجوارآرامگاه شیخ قرار دارد و به گفته مردم دزآور که سینه به سینه نقل شده است،هرچند دربرخی ازسالها وآن هم درماه های پایان تابستان آب چشمه کم شده ، ولی تا حال این چشمه خشک نشده ودرچهارفصل آب ازآن جاری می شود.
5- مکانی سرسبز وباغ دار به نام (دره ومه ری) که محل مشورت انجمن وبزرگان و زیرکان روستا به نام های ژیرلا بوده است که مردم براساس انتخابات سالم افراد (ژیر) یعنی زیرک وعاقل را جهت اداره مطلوب روستا برمی گزیدند ( گویند شیخ به همراه شاگردان و ژیرلا درهمین مکان جهت اداره امور به شور و تبادل فکری اهتمام داشتند.
6- قلعه ها وآثار تاریخی در( قه لاو را- قه لاو گاورا - قه لاوه روبیرا ) که حکایت ازرواج دین زردشت که درقلعه گاورا ( همان گوریاگبر زردشتی) که همان مغ ها وموبدان زرشتی بوده وبه عنوان مبلغان و روحانیون زردشت تعالیم آیینی را برای پیروانشان بازگوکرده و برای روشن داشتن آتش قلعه ها وترویج دین به همراه امشاسپندان و نگهبانان آتش،تلاش می کردند.
7- وجود سنگ قبرهای دوران اسلامی دراطراف چشمه مالمین ،که گویند گذشته خطوط میخی و پهلوی اشکانیدرآن ها وجود داشت ، لیکن اکنون زبان کوفی وعربی وآن هم بسیارناخوانا ماندگار است.همایون محمدنژاد/بهمن ماه 1389