هەر پایێز وەشەن / گۆنا ڕاه‌پیما

 ئی داستانێ یۆ جه‌ داستانه‌ هۆرچنیاکاو چوارۆمین هه‌مامه‌و داستان کۆتای هه‌ورامی بێ

هەر پایێز وەشەن / گۆنا ڕاه‌پیما

 

 

‌تازە پایزی وەڵین بیێبێنێ هەژدە ساڵێ، شش تەژدیدێم ئەوردێبێنێ.

سەعڵڵا بابەو زارای پەنەم واچێ:

بی بە کوڕوو تیمساڵوو قن سوولی( تیمسار کنسول)

ئێننەت مەۮەو چووری سەردۮانێت هاڵێ مەکەروونۆ، ئی هەڵاوە نیەیتە چێشەن؟سەرەرە و چێرەرە قیتە قیت مەی و مەلی؟

‌فوکولیێ مەۮەی لاوە سەرەت ماچی مانگاوێ لێسەنۆ. خۆ گۆشوو گاویەنە نەوتێنان، تۆ ونیەسێوە بیێنی ڕۆڵە گیان ئەمن ناسەنم وەرووبان بگنۆ بارە لۆم ئاڵفوو عەبەو عەتالینە ئەوردەنۆ کەردەنم کڵاوڕۆچنەرە، جارەی تۆ دەمت بۆ شۆتی مەدۆ.

ادامه نوشته

گزارش تصویری از چهارمین همایش داستان کوتاه هورامی - پاوه شهریور1396

ادامه نوشته

گزارش پایگاه تحلیلی خبری پاوه پرس از چهارمین همایش تخصصی داستان کوتاه هورامی

شروع تاثیرگذار فعالیت موسسه فرهنگی ادبی نسیم فرهنگ اورامان بناگاه با توقفی ناخواسته مواجه گردید وخوشبختانه برگزاری چهارمین همایش کوتاه هورامی در سالن ارشاد اسلامی پاوه بار دیگر خبرو نوید پایانی بر خلاء و حضور پویای مؤسسه ی مورد نظر در عرصه ی فرهنگی منطقه را دارد.

بدون تردید درمقام ارزشگذاری افراد وتشکلات درون و برون منطقه ای اگر به جهت تاثیرگذاری تفاوتی قائل شویم، ترازی پیش روی ما قرار می گیرد که ماموستایان آئینی وادبی و فرهنگی وهنری ، … وبطور اخص اصحاب قلم در صدر آن قرار می گیرند. در این میان نیزمؤسسه نسیم فرهنگ هورامان را باید یکی از تشکلهایی دانست که با مساعی مستمر و هدایتگرانه ی خویش هدفی والا را در آسمان نیلگون دیارمی جوید، جوینده ای که عاقبت یابنده خواهد بود….

همایشی که درقیاس با برنامه های گذشته از هارمونی خاصی تبعیت می نمود وبا صبر وحوصله ی حضار آن هم در دو نوبت کاری صبح وبعدازظهر قابل تقدیر وتمجید می باشد….

ادامه نوشته

نیشان دای گۆشێوی گولاله‌ جه‌ کتیبوو هه‌ناسێو په‌ی پڕای / ئیبراهیم شه‌مس

کتیبێو که‌ ئینا ده‌سمه‌و گه‌ره‌کما مه‌عه‌ڕه‌فیش که‌روو  نامێش هه‌ناسێو په‌ی پڕای  نویسه‌ر‌ش  کاکه‌ ئۆمید حه‌بیی خه‌ڵکوو شاروو نۆدشه‌یا  . ئۆمید حه‌بیبی ته‌حسیلاتی ئاکادمیکش هه‌ن و یۆ چا دویه‌ر نویسه‌رانه‌ که‌ په‌ی ئه‌وه‌ڵ که‌ڕه‌تی نه‌ما قه‌ڵه‌م و په‌ی هه‌ورامانی و به‌ زوانی هه‌ورامی نویسش . په‌س متاومێ واچمێ ئی نویسه‌ره‌ یۆ جه‌ ده‌س پنه‌که‌راو نه‌سری هه‌ورامین .
 کتیبه‌که‌ نامێش هه‌ناسێو په‌ی پڕایا که‌ به‌ دوێ زوانێ فارسی و هه‌ورامی نویسیان و نه‌قدێوا سه‌روو شێعره‌کا لالۆ مۆمن نۆدشی .
 یۆ جه‌ تایبه‌تمه‌ندیا ئی کتیبیه‌ ئانه‌نه‌ که‌ نویسه‌ره‌که‌ش په‌ی ئه‌وه‌ڵ که‌ڕه‌تی به‌ زوانی هه‌ورامی ، شیکاریێوش سه‌روو شێعراو شاعێرێوی که‌ هه‌ڵای زیننه‌ن که‌رده‌ن .
 نویسه‌ر  جه‌ وه‌ڵینه‌و کتیبه‌که‌ی زمنوو ئانه‌یه‌  سه‌یری تاریخی شێعرێ هه‌ورامیێ جه‌ شێعره‌و هۆرمۆزگانی تا ده‌ورانوو حازری گێڵنۆوه‌، خه‌فه‌توو وێچش په‌ی که‌ڵ و کار نه‌گێرته‌ی و بێ مۆبالاتی به‌ ئه‌ده‌بیاتوو هه‌ورامانی نیشانه‌ مدۆ و جه‌ درێژه‌و کتیبه‌که‌یه‌نه‌ مه‌ی سه‌روو باسوو شاعێروشێعره‌کاش .

ادامه نوشته

گزارش افتتاحیه موسسه نسیم فرهنگ هورامان

مراسم
ادامه نوشته

سومین همایش داستان کوتاه هورامی با شکوه خاصی در پاوه برگزار شد +عکس

نسیم فرهنگ اورامان
ادامه نوشته

گزارش افتتاحیه موسسه نسیم فرهنگ هورامان

مراسم

گزارش تصویری از افتتاح موسسه فرهنگی هنری نسیم فرهنگ هورامان

به تصاویری در این زمینه توجه فرمایید

افتتاحیه نسیم فرهنگ هورامان
ادامه نوشته

مێمانی ڕواسێ و حاجی لەق لەقی

 ڕواسێوە و حاجی لەقلەقێو جەنگەڵێوەنه‌ هامسای بێنێ. ڕۆێو ڕواسەکێ به حاجی لەقلەقی ماچۆ: حاجی گیان ئارۆ مێمانوو منەنی ته‌شریف باره‌ په‌ی یانه‌یما. حاجی لەق لەق فره‌ وه‌شحاڵ بو و ماچۆ دەی خاسا سه‌روو چه‌ما. ئا ڕوه‌ تا وێره‌گا سه‌یوه‌رێوه‌نه‌ گنۆوه‌پاڵێ و هیچ نمه‌وه‌رۆ. وێرەگا جمۆرە ملۆ پەی یانەو ڕواسێ جه‌ حاڵێوه‌نه‌ که‌ فرە ئاوراشا و تا وێرەگا هیچش نەواردٚەن چوون قه‌رارا یانه‌و ڕواسێنه‌ له‌مێوه‌ سێر و په‌ڕ دوه‌چاشته‌ بوه‌رۆ. ملۆ منیشۆرە. ڕواسە سفره‌ میاوۆره‌ و چاشتێوەی تەڕە که‌رۆنه‌ دلێ ده‌وریێوی پان و ته‌ختی و مارۆ وه‌روو ده‌موو حاجی له‌قله‌قی منیێشه‌ره‌ و په‌ی وێچش هه‌ر پاسه‌ که‌رۆ. حاجی له‌قله‌قی به‌سه‌زوان هه‌رچی ده‌نووک مدٚۆ ئه‌و ده‌وری،هیچ فایدٚه‌ش نیا و نمه‌تاوۆ چاشته‌کێ بوه‌رۆ به‌ڵام ڕواسه‌کێ به‌ زوانش ده‌وریه‌که‌ی ملێسۆوه‌ و هیچش نمازۆ. حاجی له‌قله‌ق بە دڵی هاڵی ملۆوە پەی یانەکەو وێش. ئاورایێ وەرمش مەگنۆ پۆرە تا ساعبێ ویرێ کەرۆوە چەنی هه‌قه‌و‌ وێش جه‌ ڕواسێ بسانۆ. تا فکرێوی عال مه‌ی سه‌ره‌شه‌ره‌ و و ساعبێ زوو ملۆ ته‌قه‌ مدٚۆ یانه‌و ڕواسێ و ماچۆ کاکه‌ ده‌ست وه‌ش بۆ په‌ی مێمانیه‌که‌یت. منیچ گه‌ره‌کما عێوه‌زات ده‌ووه‌ و مێمانیت که‌روو. ڕواسه‌ دڵوو وێشه‌نه‌ به‌ بێ ئه‌قڵی حاجی له‌قله‌قی خوا و واتش هه‌رچن زه‌حمه‌تا به‌ڵام سه‌روو چه‌ما مه‌منوون جه‌ خوڵکه‌کێت. حاجی لەقلەق لوا ڕۆخانەنە ماساوی وردەڵێش گێرتێ و ئاردێشەوه‌ و که‌ردٚێش که‌باب و وسێشه‌نه‌ دلێ تۆنگێوەی قووڵه‌ی مل باریکه‌. وێره‌گا ڕواسه‌ ئاما په‌ی یانه‌یشا و دماو خێر ئامای و وه‌شی و تشی، سفره‌شا یاواره‌ و ڕواسه‌ به‌ بوه‌و که‌باب ماساوی خه‌ریک بێ، بێ ئه‌ختیار گنۆ واتش به‌ خوا برا ده‌س پۆختت فره‌ عالا جه‌ بوه‌کێشه‌نه‌ دیارا. حاجی له‌قله‌ق ماچۆ ئانه‌ که‌باب ماساوم په‌ی تۆ وه‌ش که‌ردٚه‌ن ئیسه‌ مارووش خزمه‌تت. لوا و تۆنگه‌ش ئاردٚه‌ نیاش وه‌روو ده‌موو ڕواسێ. ڕواسه‌ هه‌ر چیش که‌ردٚ قه‌پۆسه‌ش نه‌لا تۆنگه‌کێره‌ و حاجی له‌قله‌قیچ هه‌یتا هه‌یتا ماساوێو تۆنگه‌کێنه‌ به‌ر ئارێ و وه‌رێ و واچی به‌خوا برا له‌زه‌تیا. ڕواسه‌ وه‌خت بێ شێته‌ بۆ و تۆنگه‌ هاڵیه‌ بیه‌ و ڕواسه‌ به‌ له‌مه‌ی ئاورا گێڵاوه‌ په‌ی یانه‌ی. هه‌که‌ خه‌ریک بێ به‌ره‌نه‌ زیێره‌، حاجی له‌قله‌ق ماچۆ یاخوا خێر به‌ی مامۆ ڕواس به‌ش چاشته‌کێت به‌ دڵ بیێبۆ ئه‌جۆم نه‌ختێو سه‌نگینه‌ بێ. لیوانێو ئاولیمۆ بوه‌ره‌ نه‌کا مه‌سمووم بی.

هۆرئه‌وه‌گێڵنای: ئیبراهیم شه‌مس

 باستان زدگی و مطلبی در باب خاستگاه زبان هورامی

اخیراً مطلبی را در تارنمای دانشنامه ی هورامان مطالعه نمودم که به هویت تاریخی زبان هورامی و جستجوی این زبان به دنبال این هویت، پرداخته بود. مطلب مزبور، ذیل عنوان «زبان هورامی به دنبال هویت دیرین» از جناب آقای کوروش امینی (لینک مقاله ی مزبور ذیلاً قید شده است)، محتوای خوب و تأمل برانگیزی داشت امّا مع الاسف، به سبک بسیاری از نوشتارهای دیگر در باب زبان ها و گویش های ایرانی، شاهد برخی اشتباهات علمی (زبان شناختی) هستیم که کلیّت نوشتار را تحت الشاع قرار داده و استنتاجات آن را از اعتبار ساقط می سازد.

 

 

معضل باستان زدگی

ریشه ی این اشتباه، که متأسفانه در بسیاری از مقالات در باب زبان ها و گویش های محلّی ایرانی شاهد آن هستیم، در مقوله ای نهفته است که نگارنده ی مطلب ترجیحاً آن را «باستان زدگی» می نامند. پس از ورود مدرنیسم و ظهور مصادیق مدرنیته در کشورمان ایرانیان نیز مانند هر قوم دیگری با مفهوم مدرنِ «ملیّت» و «ناسیونالیسم» آشنا شدند. این مفهوم که تدریجاً در اروپای پسارونسانسی شکل گرفته بود، معمولاً جایگزین مفهوم «امّت» می شد. بدین ترتیب که دیگر مذهب و دین نبود که حرف اوّل را در تعیین هویت اقوام می زد، بلکه مفهوم نوینی به نام «ملیت» جایگزین امّت می گردد. در این جاست که شاهدیم اروپایی هایی که قرن ها ذیل عنوان «امّت مسیحی» جهاد صلیبی نموده و بر مسلمانان می تاختند، در قرون آغازین و در جریان مدرنیسم تحت عنوان ناسیونالیسم و ملّی گرایی خانمانسوزترین جنگ ها را در مصاف با یکدیگر تجربه نمودند (جنگ های متعدد در قرن نوزدهم میان دول اروپایی و جنگ های اول و دوم بین الملل همگی بر اساس مرزبندی های ملّی و قومی بود؛ برخلاف جنگ های قبلی من جمله جنگ های سی ساله یا جنگ های صلیبی که با اهداف دینی و مذهبی صورت می پذیرفت).

 

ادامه نوشته

دزآور(زاوه ر)کجاست و آثار تاریخی و دیدنی آن کدامند ؟

 نام روستایی است زیبا و با صفا درپای کوه (دالانی) از توابع بخش نوسود شهرستان پاوه واقع دراستان کرمانشاه قراردارد. دزآوراز شرق با روستاهای(کیمنه وهانی گرمله) ازغرب با شهرنودشه،از شمال وبه موازات کوه دالانی باکوه های زیبای بخش اورامان تخت (شهرستان سروآباد) وازجنوب با شهرهای نوسود و طویله (کردستان عراق) هم مرز می باشد،این منطقه که ادامه اورامان لهون بوده وشهرنوسود و مرکزیت آن رادارا می باشد.این روستا که به ( بهشت اورامان) معروف است به واسطه چشمه وباغ های فراوان وکوهستان ها ومکان های سرسبزاین شهرت را پیدا کرده ، تاریخی به قدمت اورامان دارد که با ذکرآثار تاریخی وباستانی سابقه تاریخی دزآوربیشترمشخص می شود:

1- آثارتاریخی و به جا مانده (شهرترتیبا) درحد فاصل این روستا وشهرطویله (کردستان عراق) ازیادگارهای دوران مادها.

2- آرامگاه بزرگ مرد دین اسلام،شیخ شهاب الدین بغدادی(741ه.ق-)ازشاگردان بزرگ حضرت غوث عبدالقادر گیلانی (غوث الاعظم) که جهت تبلیغ اسلام وشریعت پیرو مراد خود به دزآور آمده  و با زنی دزآوری ازدواج کرده که حاصل آن 3 دختر بوده است . که درمطالب تاریخ بزرگان بیشترتوضیح داده می شود.ایشان استاد و پدر زن سید مصطفی اورامی مشهور به ( پیرشالیار) و جد آیت الله مردوخ کردستانی می باشند.

3- آرامگاه بزرگان واولیاالله ازجمله: پیرمحمد-ادالوپیرا(مادرپیرمحمد وبزرگان دیگر) – و صوفی سیرالی( سید باباعلی) که به عقیده حاج محمدعبدی پور دزآوری ،ایشان جد بزرگ  پدربزرگم صادق محمدنژاد می باشد.

4- چشمه مالمین(معلمین) محل درس وکتابت وارشاد مریدان وشاگردان شیخ شهاب الدین  بوده است ،که درجوارآرامگاه شیخ قرار دارد و به گفته مردم دزآور که سینه به سینه نقل شده است،هرچند دربرخی ازسالها وآن هم درماه های پایان تابستان آب چشمه کم شده ، ولی تا حال این چشمه خشک نشده ودرچهارفصل آب ازآن  جاری می شود.

5- مکانی سرسبز وباغ دار به نام (دره ومه ری) که محل مشورت انجمن وبزرگان  و زیرکان روستا به نام های ژیرلا بوده است که مردم براساس انتخابات سالم  افراد (ژیر) یعنی زیرک وعاقل را جهت اداره مطلوب روستا برمی گزیدند ( گویند شیخ  به  همراه شاگردان و ژیرلا درهمین مکان جهت اداره امور به شور و تبادل فکری اهتمام داشتند.

6- قلعه ها وآثار تاریخی در( قه لاو را- قه لاو گاورا - قه لاوه روبیرا ) که حکایت ازرواج دین زردشت که درقلعه گاورا ( همان گوریاگبر زردشتی) که همان مغ ها وموبدان زرشتی بوده  وبه عنوان مبلغان و روحانیون زردشت تعالیم آیینی را برای پیروانشان بازگوکرده و برای روشن داشتن آتش قلعه ها وترویج دین به همراه امشاسپندان و نگهبانان آتش،تلاش  می کردند.

7- وجود سنگ قبرهای دوران اسلامی دراطراف چشمه مالمین ،که گویند گذشته خطوط  میخی و پهلوی اشکانیدرآن ها وجود داشت ، لیکن اکنون زبان کوفی وعربی وآن هم بسیارناخوانا ماندگار است.       

                                                                همایون محمدنژاد/بهمن ماه 1389


 






































یه‌کۆمین هه‌مامه‌و کوڵه داستانێ هه‌ورامیێ و دماڕۆ زوان و ئه‌ده‌بیاتوو هه‌ورامانی/ ئۆمید حه‌بیبی

یه‌کۆمین هه‌مامه‌و کوڵه داستانێ هه‌ورامیێ و دماڕۆ زوان و ئه‌ده‌بیاتوو هه‌ورامانی

هه‌رپاسه که وه‌ڵته‌ر به ته‌شک ودیامانێوی وه‌روه‌ڵا جه یاونه‌ره‌ کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانه جاڕ دریابێ رۆ 23ێ گه‌لاوێژوو ئێساڵی جه هه‌یوانێ گلێرگاو فه‌رهه‌نگ و ڕانموونی شاروو نودشه‌ینه و به به‌شداری نویسه‌را، په‌یجۆرکه‌را، هۆنیارا و حه‌زپنه‌که‌راو ئه‌ده‌بیاتوو هه‌ورامانی یه‌کۆمین هه‌مامه‌و کوڵه داستانێ هه‌ورامیێ لوا ڕاوه. ئه‌گه‌ر به وردی بدیه‌یمێ په‌ی هه‌مامه‌که‌ی و له‌یه‌کش ده‌یمێوه مشیه‌م به‌یمێ پنه جیاکار جه فره‌و که‌م و کۆرتیا که په‌ی هه‌ر گلێرێوی ئه‌ده‌بی مه‌ی وه‌ره‌وه هه‌مامه‌که تا ڕادێوی فره به ڕیکوپێکی بریا ڕاوه. یاوگه‌و من په‌ی هۆرسنگنای، تۆتۆ هۆردای و ئێژانه و کێشانه که‌رده‌ی هه‌مامه‌که‌ی نه‌ک ئیسه‌و کۆره‌کێ که‌ دمارۆ ئه‌ده‌بیاتوو هه‌ورامانی و شۆنه‌مایوه‌نه که هه‌مامه‌که ئیسه‌ولا دلێ ویه‌رۆ ئه‌ده‌بیاتی نویسیاری هه‌ورامی به گريی و کوڵه داستانه پێسه یۆ جه له‌قه گه‌وره‌و کۆکه‌کاو ئه‌ده‌بیاتی هه‌ورامی منیۆ و به چه‌م وینمێش، ئه‌ده‌بیاتێو که تا ماوێو چیه‌و وه‌ڵی وه‌روو که‌لوکار نه‌گێرته‌ی و بێ مه‌لاباتی نویسه‌ره‌کاش خه‌ته‌روو دلێنه‌شیه‌یش و فه‌وتیایش بناگۆشێمانه وته‌بێره ئیسه به وه‌شحاڵیه‌وه داستانه‌ش پنه منویسیۆ و به‌ره‌و ئه‌ده‌بیاتی مۆدێڕنی ڕه‌قنۆ!!. ئه‌ده‌بیاتێو که تا هیزی سووچێوه‌نه هه‌ناسه‌بڕ بیه‌بی ئارۆ به یارذی خامه‌و نویسه‌ره‌کاش و سه‌ره‌نجوو ره‌خنه‌گیره‌کاش کۆک و گه‌ش که‌رده‌ ماتڵوو ترۆقی فره‌ته‌ر و فره‌ته‌ریا.

به‌ واته‌و کاکه ئیبراهیم شه‌مس ی راوه‌به‌روو هه‌مامه‌که‌ی که مه‌ینه‌ت و مه‌راره‌ت کێشته‌یش په‌ی ڕیک وسه‌ی کۆره‌کێ ئینا وه‌روو چه‌ماماوه‌ و یاگۆ ده‌سوه‌شی و سپاسی بی ئه‌په‌رینیه‌نه‌ 72 ێ کوڵه داستانێ هه‌ورامیێ یاوه‌ینێ نویسینگه‌و هه‌مامه‌که‌ی که بنیادمی دڵگه‌ش که‌رۆ .په‌ی چننێ ڕوا ملۆ هه‌مامه‌که دماینه‌ش ئامه‌ینه و فره‌و شیه‌وه‌که‌را جه‌ وه‌ره‌چه‌موو وێشاوه باسوو چه‌نیه‌تی هۆرچنیای به‌رهه‌مه سه‌رکه‌وته‌کا، داوه‌ری داوه‌ره‌کا، خاڵی که‌م هازی و پڕهازی ئا ڕۆ گلێره‌که‌ی که‌را به‌ڵام ڕه‌نگا من جه ده‌لاقه‌و ته‌شابیێوته‌ره‌وه بدیه‌و په‌ی هه‌مامه‌که‌ی. جه‌ وه‌رچه‌موو ئی خامه‌یوه‌ هه‌مامه‌که چننێ خاڵێ پڕهازێش بێنێ که به پاو ئێژایشا واره‌نه ئیشاره‌شا پنه که‌روو.

ادامه نوشته

وتاروو ئیبراهیم شه‌مس ی جه‌ یه‌کۆمین هه‌مامه‌و داستان کۆتای هه‌ورامی نۆتشه‌ی

بسم الله الرحمن الرحیم

به‌ پێشکه‌ش که‌ردٚه‌ی سۆز و سڵامێوی ، به‌ باره‌سه‌ی هازۆ وه‌ره‌تاوۆ هامنوو هه‌ورامانی، به‌ فێنکی شنه‌و شه‌ماڵوو گه‌لاوێژوو هه‌واره‌کاو وه‌ڵاتی ، به‌ قرمه‌و هه‌وازه‌و سیاوچه‌مانه‌کاو یۆسۆ ئاسکه‌ی و مامۆ هێدٚه‌ری ، به‌ گه‌وره‌یی ئیمان و عێرفانوو عه‌للامه‌ی نۆدشی ، به‌ بۆی وه‌شه‌و وه‌رکه‌مه‌روو سه‌رکه‌شاو به‌ به‌رزی به‌ژن و باڵاو ده‌ربه‌نوو شاروو نۆدشه‌ی خزمه‌توو مێمانه‌ وه‌شه‌ویسه‌کا به‌ تایبه‌ت نویسه‌را ، هۆنیارا ، په‌یجۆرکه‌را و گردٚوو ئا ئازیزا که‌ چێگه‌نه‌ شانازی مێمانی که‌ردٚه‌یشا ئینا سه‌روو سه‌ره‌یماوه‌.

به‌ ئیجازه‌و وێتا گه‌ره‌کما ڕاپۆرتێو جه‌ یه‌کۆمین هه‌مامه‌و داستانێ کۆتای هه‌ورامیێ خزمه‌تتانه‌ بوانوه‌وه‌.

  1. ویه‌ردٚه‌ :

نه‌واچیا دیارا که‌ چی دویه‌ر ساڵه‌نه‌ ، داڵغه‌ و دڵه‌چرکه‌و فره‌و دڵسۆچنا و گه‌شاوه‌زاو هه‌ورامانی ، خه‌ته‌روو دلێنه‌ شیه‌ی زوانی هه‌ورامی بیه‌ن و چی لاپلایه‌نه‌ هه‌ر یاگێو لێڤیابۆ ، خه‌مه‌وه‌رێو په‌ی گێرته‌ی ئی که‌له‌به‌رێ و ئه‌وه‌سه‌ڕته‌ی نۆقسانیه‌کا لاقۆرێوه‌ش هۆرگێرتێنه‌ و که‌لوکاروو زوانه‌که‌یش گێرته‌نش. مانگۆ سیاکاموو ساڵۆ پاری هه‌ر چی نودشه‌نه‌ جه‌ گلێره‌و (( خۆلێوه‌ چنی شێعرێ )) چه‌مم که‌وت حه‌ز و تاسه‌و جوانانێوی ئازیزی که‌ چا گلێره‌نه‌ هه‌رمانه‌ که‌رێنێ . ئانه‌ ڕاسی بۆ وه‌ش کۆنجه‌ و کۆنجوو دڵیم ئاخه‌ناش و شادٚی بی به‌ چۆپی کێشوو پڵێزوو ژیوایم.

ڕوێو شۆنۆ گلێره‌که‌ی چنی کاکه‌ ئۆمید حه‌بیبی په‌یوه‌ندیم گێرت و واتم به‌ یاردٚی و ده‌سباری جه‌نابیت و دۆسه‌کا ته‌ری په‌ی گه‌شه‌و ترۆقی فره‌ته‌روو ئه‌ده‌بیاتوو هه‌ورامانی هه‌رمانێوه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌ و کارێگه‌ره‌ که‌رمێ .چاماوه‌نه‌ باسوو داستانێ کۆتای هه‌ورامیم ئاردٚه‌نه‌ وه‌ر . دماو ویارای نه‌ورۆزی به‌ یاردٚی ئازیزا ئۆمید حه‌بیبی ، عه‌ودڵا حه‌بیبی و کوورش ئه‌مینی شاروو پاوه‌یه‌نه‌ چنی ڕاوه‌به‌روو ئێڕشادی جه‌نابوو دۆکتر مه‌حموودی جه‌مێوه‌ دۆسانێما ڕێک وسه و نیاماره‌ که‌ په‌ی وه‌رگیری جه‌ فه‌وتیای زوانی هه‌ورامی دویه‌ر به‌رنامێ به‌رمێ ڕاوه‌.

  1. ده‌سپنه‌که‌ردٚه‌ی هه‌رمانێ:

مانگۆ کۆپڕی بنه‌ڕه‌توو هه‌رمانه‌کێما بڕی و من به‌ نمانه‌ری دۆسا لوانێ خزمه‌توو ڕاوه‌به‌روو ئێڕشادی و مۆجه‌وێزوو ڕاوه‌لوای هه‌مامه‌و داستان کۆتای هه‌ورامی گیریا. به‌ پاو ئانه‌یه‌ نۆدشه‌ پێسه‌ یاگه‌کا ته‌روو هه‌ورامانی، شارێو به‌ ویه‌ردٚێوی برێقه‌داری فه‌رهه‌نگیا و خه‌ڵکێوی فامدار بنه‌چه‌ق به‌رزێش هه‌نێ ، په‌ی ڕاوه‌ لوای هه‌مامه‌که‌ی هۆرچنیا . برای ئازیز کاکه‌ عه‌ودڵای حه‌بیبی وه‌رپه‌رسوو ئه‌نجۆمه‌ن ئه‌ده‌بی کتیبیانه‌و نۆدشه‌ی هه‌رمانه‌کێش پنه‌وه‌شه‌ بیه‌ و به‌ یاردٚی باقی دۆسا چانیشا مامۆسا مه‌ڵڵا ئه‌حمه‌دٚ مۆباره‌کشاهی ئیمام جمعه‌ و ڕاوه‌به‌روو کتیبیانه‌ی بنه‌ڕه‌توو هه‌مامه‌که‌ی مجیا.

  1. ئه‌ره‌ نیشتێ :

چی ماوه‌نه‌ گردٚه‌وه‌ 6 ئه‌ره‌نیشتێ جه‌ هۆدٚه‌و ئه‌نجۆمه‌ن ئه‌ده‌بی نۆدشه‌یه‌نه‌ و هه‌ر پاسه‌ چن ئه‌ره‌نیشتێ ته‌رێ جه‌ یاگه‌کا ته‌ری په‌ی خاسته‌ر ڕاوه‌ لوای هه‌مامه‌که‌ی گیریای.

  1. هاگادٚاری (فه‌راخان)

جه‌ هاڵیگای مه‌جازیه‌نه‌ هاگاداریه‌که‌ دریا و کرژ و کۆڵ جه‌ ئینترنته‌نه‌ وه‌ڵا کریاوه‌به‌ ته‌شک و دیامانێو که‌ 60 په‌لیانێ و 15 وێبسایتێ هاگاداریه‌که‌شا به‌ر وس.

  1. به‌رهه‌مێ کیانیای په‌ی هه‌مامه‌ی

به‌رهه‌مێ کیانیای فره‌ته‌ر جه‌ ته‌مه‌دٚاری ئێمه‌ بێنێ .72 به‌رهه‌مێما په‌ی ئامای. ئه‌ر نه‌واچوو گردٚوو قه‌ڵه‌م به‌ده‌ساو هه‌ورامانی ،متاوۆ واچوو فره‌و نویسه‌را چی هه‌مامه‌نه‌ به‌شدارێ بیێ که‌ هه‌ر چێگه‌نه‌ ده‌س وه‌شیشا چنه‌ که‌روو و ئاواتوو سه‌ربه‌رزیشا په‌ی موازوو.

  1. داوه‌رێ

دماو ته‌کبیر و ڕاوێژێوی فره‌ی یه‌رێ داوه‌رێ که‌ عێلم و وه‌شنامیشا لاو خامه‌ به‌ده‌ساو هه‌ورامانی ئاشکران هۆرچنیه‌ی و گردٚوو داستانه‌کا که‌ لاو منه‌وه‌ بێنێ بێ ئینه‌یه‌ نامێشا په‌ی که‌سی ته‌ری دیاره‌ بۆ دریا‌ی ده‌سوو هه‌ر یه‌ره‌ داوه‌ره‌که‌ی و ئادٚێچێ دماو ئه‌وه‌وه‌نه‌ی و نمره‌ دای ، پانزه‌ داستانێشا په‌ی ئارۆی هۆرچنیێنێ.

  1. نۆقسانیێ هه‌مامه‌ی :

چێوێوی ئه‌وه‌نه‌شاریان که‌ هه‌ر هه‌رمانێوه‌ نۆقسانیێ و که‌م و کۆڕێێش چنه‌نێ و به‌ په‌یلوایم تاقانه‌ نۆقسانی هه‌مامه‌‌ی نه‌بیه‌ی یاگێ ڕێکوپێکه‌په‌ی ڕاوه‌به‌ردٚه‌یش جه‌ شاری فه‌رهه‌نگی نۆدشه‌یه‌نه‌ بێ که‌ ئاواته‌وازه‌نا وه‌رپه‌رسه‌ ئازیزه‌کێ په‌ی چار که‌ردٚه‌یش قۆڵێ هۆرماڵا.

  1. قوه‌تی هه‌مامه‌که‌ی :

هه‌ر پاسه‌ که‌ وه‌ڵێچه‌نه‌ واچیا و گردٚ بنیادٚمێوی ژیر یاوانشه‌نه‌ زوانی هه‌ورامی به‌واته‌و پێکوزیاو یۆنسکۆی یۆ چا زوانانه‌ که‌ سه‌راوچیری دلێنه‌شیه‌ی . پی ئاژه‌وه‌ که‌ په‌وشه‌وه‌ دیارا، لێژی خه‌ڵاتشاو ئی هه‌مامه‌و داستانێ کۆتای هه‌ورامیێ گه‌وره‌ته‌رین کارێگه‌ری و شۆنه‌ماش بڕه‌و دایا به‌ نه‌سر و په‌خشانی هه‌ورامی.

ئێمه‌ ویرما چانه‌یه‌ که‌ردٚه‌نه‌وه‌ که‌ هه‌ر پاسه‌ گردٚ ساڵێو جه‌ بانه‌نه‌ داستانێ کۆتای کوردیه‌ ، جه‌ مه‌ریوانه‌نه‌ شانۆ سه‌روو جادٚه‌ی و جه‌ سنه‌نه‌ شێءرێ نه‌وی کوردیه‌ ملۆ ڕاوه‌ ، خوا بارۆ وه‌ره‌وه‌ جه‌ نۆدشه‌یچه‌نه‌ گردٚ ساڵێوه‌ هه‌مامه‌و داستانێ کۆتای هه‌ورامیێ بلۆ ڕاوه‌ و من دڵنیانا چانه‌یه‌ جه‌ دماڕۆنه‌ خاسته‌ر جه‌ ئیسه‌یچه‌ گیریۆ.

  1. ئا ئێدارێ که‌ په‌ی گێرته‌ی هه‌مامه‌که‌ی پاڵپشتێما بیێ و په‌شتی گێرته‌یشا یاگۆ سپاس و پنه‌زانایا :

  1. جه‌ نابوو دۆکتر هه‌دایه‌ت مه‌حموودی ڕاوه‌به‌روو ئێداره‌و ئێڕشادوو شاره‌سانوو پاوه‌ی 2- شاره‌داروو شاروو نۆدشه‌ی جه‌نابوو ئاغه‌ی ئه‌حمه‌دی و هه‌ر پاسه‌ شۆرا وه‌شه‌ویسه‌کێ ئی شاریه‌ 3- جه‌نابوو ئاغه‌ی سالم مۆسته‌فایی به‌خشدار و هه‌ر پاسه‌ جه‌نابوو ئاغه‌ی ئه‌حمه‌دی ڕاوه‌به‌روو نه‌هادوو کتیبیانه‌ گرده‌کاو پارێزگاو کرماشانی .

ئه‌ر چی من به‌ نامی ڕاوه‌به‌روو هه‌مامه‌که‌ی بێنێ به‌ڵام ئینه‌ هه‌رمانێوه‌ جه‌میه‌ بێ که‌ چێگه‌نه‌ یاگێشه‌نه‌ سپاسوو گه‌وره‌یی مامۆسا مه‌ڵڵا ئه‌حمه‌د مۆباره‌کشاهی که‌روو . هه‌ر پاسه‌ ئاغه‌ی عه‌ودڵا حه‌بیبی وه‌رپه‌رسوو ئه‌نجۆمه‌ن ئه‌ده‌بی ، مامۆساو وێم ئازیزوو هه‌ورامانی کاکه‌ ئۆمید حه‌بیبی که‌ دایمه‌ ده‌ره‌ ڕانموونیه‌کێش په‌ی من دڵوه‌شکه‌رێ بیێنێ . جه‌ دماینه‌نه‌ سپاسوو داوه‌ره‌ وه‌شه‌ویسه‌کا : کاکه‌ کوورش ئه‌مینی ، کاکه‌ کامیل سه‌فه‌ریان و خاتوو به‌دری شه‌ریفیانێ که‌روو که‌ مه‌ینه‌تێ فرێشا به‌ گیان ئه‌سه‌ی و دۆسی وه‌شه‌ویسم جه‌نابۆۆ کاکه‌ ڕه‌حمه‌ت مۆحه‌مه‌دی که‌ به‌ ڕاسی مه‌راره‌تی فره‌ش په‌ی هه‌مامه‌که‌ی کێشت.

دما ئاخره‌وه‌ سپاسوو خوای گه‌وره‌ی که‌روو که‌ ئینایمێ یاگێوه‌نه‌ ئه‌منیه‌ت به‌رقه‌رارا و متاومێ به‌ زوانه‌که‌یما قسێ که‌رمێ و بنویسمێ .

به‌ ئاواته‌و سه‌ربه‌رزی هه‌ورامانی

ئیبراهیم شه‌مس

ڕاوه‌به‌روو یه‌کۆمین هه‌مامه‌و داستانێ کۆتای هه‌ورامیێ نۆتشه‌ گلاوێژوو 1392ڕۆجیاری

بسم الله الرحمن الرحیم

نخستین همایش ادبی داستان کوتاه هورامی در شهر نودشه

گزارش از : ابراهیم شمس

در تاریخ 23/5/1392 نخستین همایش داستان کوتاه هورامی با میزبانی انجمن ادبی کتابخانه عمومی شهر نودشه ، با حضور نویسندگان ، شاعران و پژوهشگران هورامان و مسئولین فرهنگی شهرستان در محل تالار مجتمع فرهنگی هنری شهر نودشه برگزار گردید.

ابتدای مراسم با تلاوت آیاتی چند از قرآن کریم توسط قاری خوش صدا احمد یامولا شروع و سپس سرود جمهوری اسلامی نواخته شد.

اولین سخنران جناب حاجی ماموسا ملا احمد مبارکشاهی امام جمعه شهر نودشه و مسئول کتابخانه عمومی این شهر بود که به عنوان میزبان مراسم ، ضمن خیر مقدم حضور میهمانان به تشریح اهمیت توجه به زبان مادری از دیدگاه قرآن پرداخت و اظهار داشت زبان از دیدگاه قرآن دارای جایگاه ویژه ای می باشد و خداوند در بیش از دوازده جای قرآن در مورد رسالت پیامبران به قوم خود به زبان اشاره نموده است . وی گفت از نظر حقوقی یکی از مهمترین حقوق هر انسانی سخن گفتن به زبان مادریست و هیچکس نمی توند این حق را سلب کند . این مسئله به اندازه ای اهمیت دارد که سازمان ملل روزی را به عنوان روز جهانی زبان مادری تعیین نموده است.

وی همچنین در رابطه با زبان هورامی به تعریف استاد دهخدا در لغتنامه اشاره وگفت : زبان هورامی یک زبان مستقل است که دارای لهجه های مختلف بوده و همچون زبان عربی از قواعد و چارچوب محکمی برخوردار می باشد بطوریکه حتی به یک کلمه خارجی نیازی ندارد .

ماموسا در سخنانش به تشریح آیه 13 سوره حجرات « يا أيها الناس انا خلقناكم من ذكر وأنثى وجعلناكم شعوبا وقبائل لتعارفوا ان أكرمكم عند الله أتقاكم ان الله عليم خبير » پرداخت و گفت : این نکته بسیار حائز اهمیت است که رنگ ، زبان و نژاد نباید باعث ایجاد اختلاف و تفرقه در میان اقوام مختلف گردد بلکه طبق آیه صریح قرآن وسیله ای برای شناخت بیشتر انسانها نسبت به همدیگر است.

وی در پایان سخنانش اظهار داشت : از امروز دبیرخانه همایش داستان کوتاه هورامی در محل کتابخانه عمومی نودشه بصورت دائمی دایر ، و هر ساله این مراسم به حول و قوه الهی و حمایت مسئولین دلسوز نظام با شکوه بیشتر به اجرا گذاشته خواهد شد .

سپس دبیر همایش آقای ابراهیم شمس ضمن خیر مقدم خدمت حاضران به ارائه گزارش خود پرداخت . وی در مورد چگونگی شکل گرفتن این همایش گفت :احساس خطر نابودی زبان هورامی در چند سال اخیر دغدغه اکثر دلسوزان و قلم بدستان این دیار بوده و از هر جانبی دلسوزی چاره ای اندیشیده و راهکاری ازائه داده است. در اسفند ماه سال گذشته بنده در نودشه در مراسم دمی باشعر شاهد شور وشعف فراوانی بودم . با یکی از دوستان (امید حبیبی) تماس تلفنی گرفتم و از او خواستم که با همکاری هم و دیگر دوستان کاری برای نثر هورامی انجام دهیم و در اینجا داستان کوتاه هورامی را به میان آوردم بعدا در تعطیلات عید با آقایان امید حبیبی ، عبدالله حبیبی و کورش امینی در شهر پاوه جلسه دوستانه ای تشکیل دادیم و جناب دکتر محمودی رئیس ارشاد را نیز دعوت نمودیم در جلسه ما حضور یافت . قرار شد برای زبان هورامی وجلوگیری از نابودی آن با کمک ارشاد اسلامی برنامه هایی اجرا نماییم.

استارت کار در خرداد ماه زده شد. بنده به حضور رئیس ارشاد رفتم و با هماهنگی دوستان مجوز برگزاری نخستین همایش داستان کوتاه هورامی را گرفتیم. نظر به اینکه نودشه همچون دیگر مناطق هورامان شهری با پیشینه فرهنگی و دارای مردمانی فهیم و ریشه دار است ، برای این همایش انتخاب گردید. آقایان عبدالله حبیبی مسئول انجمن ادبی کتابخانه نودشه و دیگر دوستان و از جمله ماموسای بزرگوار ملا احمد مبارکشاهی امام جمعه و مسئول کتابخانه اعلام همکاری نمودند .

دبیر همایش در خصوص فراخوان و جلسات صورت گرفته اظهار داشت : در فضای مجازی فراخوان گردید . این فراخوان به سرعت در عرصه اینترنت منتشر شد بطوریکه تعداد 50 وبلاگ و15 سایت این فراخوان را در صفحه خود آوردند. همچنین در طول این مدت تعداد 6 جلسه هماهنگی در محل انجمن ادبی کتابخانه وچند جلسه دیگر در جاهای دیگر در ارتباط با بهتر برگزار شدن همایش تشکیل شد.

ایشان آثار ارائه شده را خارج از انتظار دانست وگفت : تعداد 72 اثر به دبیرخانه همایش آمد که اگر نگویم تمام قلم بدستان هورامان ، تقریبا بیشتر قلم بدستان شرکت کرده بودند هرچند این همه بضاعت ما بود اما جای شکرش باقیست.

آقای شمس در ارتباط با نحوه داوری اظهار داشت : سه داور انتخاب شدند در انتخاب این داوران حساسیت زیادی به خرج داده شد. این سه داور آقایان کورش امینی ، کامیل صفریان و خانم بدری شریفیان بودند. شایان ذکر است تمام آثار به دست بنده رسید و من بدون ذکر نام نویسنده ، آثار را با کمک آقای عبدالله حبیبی دبیر اجرایی همایش بصورت یک فونت در آورده و به داوران هر کدام یک نسخه از داستانها داده شد . داوران بدون اینکه بفهمند چه اثر متعلق به چه کسی است 15 اثر را از بین 72 اثر برگزیده و به همایش فرستادند. می خواهم این را عرض کنم که غیر از بنده کسی از نام نویسندگان داستانها خبر نداشته است.

دبیر همایش در خصوص نکات ضعف همایش گفت : بالطبع هر کاری دارای نواقص و نقاط ضعفی است و به نظر بنده تنها نقطه ضعف این همایش نداشتن جای استاندارد برای برگزاری آن در شهر فرهنگی نودشه می باشد که امید است مسئولین محترم برای این ضعف چاره ای بیاندیشند.

وی همچنین رواج نثر هورامی را بزرگترین دستاورد این همایش دانست و گفت : همانگونه که در قبل گفته شد و هر آدم عاقلی به درک آن رسیده است، زبان هورامی از جمله زبانهای در معرض خطر نابودی است و این همایش داستان کوتاه بزرگترین اثرش رواج نثر هورامی است. همانگونه که هر ساله در بانه داستان کوتاه کردی ، در مریوان تئاتر خیابانی ، در سنندج جایزه شعر مولوی برگزار می گردد، ان شاءالله هر ساله شاهد برگزاری همایش داستان کوتاه هورامی خواهیم بود ومن امید دارم سال آینده به جای 72 داستان 720 داستان به همایش خواهد آمد.

وی نهادهای دولتی را که به همایش کمک مالی کرده بودند معرفی واز آنان تشکر نمود : 1- جناب آقای احمدی مدیرکل محترم کتابخانه های عمومی استان کرمانشاه 2- جناب دکتر هدایت محمودی مسئول محترم اداره ارشاد اسلامی پاوه 3 - جناب آقای مهندس مصطفایی بخشدار محترم بخش نوسود 4- شهردارمحترم شهر نودشه جناب آقای احمدی وشورای محترم شهر

دبیر همایش در خاتمه سخنانش از همکاران و همراهان خود تقدیر و تشکر کرد و گفت : اگر چه بنده اسما دبیر همایش بودم اما این همتی جمعی بود در اینجا جا دارد از بزرگواریهای جناب حاجی ماموسا ملا احمد مبارکشاهی صمیمانه تشکر کنم و آقای عبدالله حبیبی مسئول انجمن ادبی ومدیر اجرایی همایش که وزنه سنگین همایش بود و همچنین عزیز هورامان امید حبیبی که راهنماییهای او قوت قلب بود برای حقیر و من همواره او را استاد خود می دانم و داوران عزیز کورش امینی ، کامیل صفریان و بدری شریفیان که زحمت زیادی را متقبل شدند و دوست عزیزم جناب آقای رحمت محمدی که به حق زحمت فراوانی برای این همایش کشید.

ادامه نوشته